Ouderschapsverlof aanvragen | art. 6:5 WAZO model

Juridisch is dit geen verzoek om toestemming, maar een melding. Artikel 6:5 van de Wet arbeid en zorg spreekt bewust van melden: de werknemer die aan de voorwaarden voldoet heeft een wettelijk recht op verlof, en de werkgever kan dat recht niet wegnemen. Wat hij wel kan, is de spreiding van de uren wijzigen wanneer een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang zich tegen de gevraagde invulling verzet. Dat onderscheid bepaalt de toon van het document: u kondigt aan, u vraagt niet. Wie het formulier als een gunstverzoek formuleert, geeft onbedoeld ruimte weg die de wet nooit heeft bedoeld.

Verwar het ouderschapsverlof niet met de verlofvormen rond de geboorte. Het geboorteverlof van artikel 4:2 WAZO geeft de partner eenmaal de wekelijkse arbeidsduur met volledige loondoorbetaling, en het aanvullend geboorteverlof van artikel 4:2a WAZO voegt daar vijf weken aan toe tegen 70 procent van het dagloon, op te nemen binnen zes maanden na de geboorte. Ouderschapsverlof staat daar los van: het loopt per kind tot de achtste verjaardag, beide ouders hebben ieder een eigen aanspraak en bij een tweeling bestaat het recht twee keer. De overige modellen voor verlofaanvragen naar Nederlands recht volgen elk hun eigen termijnen.

Het regime staat in hoofdstuk 6 van de Wet arbeid en zorg. Artikel 6:1 WAZO kent het recht toe aan de werknemer die in familierechtelijke betrekking staat tot het kind of het als eigen kind verzorgt en opvoedt, mits het kind bij ingang van het verlof op hetzelfde adres in de Basisregistratie Personen staat. Artikel 6:2 WAZO bepaalt de omvang: zesentwintig maal de arbeidsduur per week, dus 1.040 uur bij een voltijdweek van 40 uur en 624 uur bij een contract van 24 uur. Aaneengesloten opnemen hoeft niet.

Sinds de Wet betaald ouderschapsverlof van 2 augustus 2022 geeft artikel 6:3 WAZO recht op een uitkering over ten hoogste negen maal de wekelijkse arbeidsduur, ter hoogte van 70 procent van het dagloon, begrensd op 70 procent van het wettelijk maximumdagloon. Die negen weken moeten vallen in het eerste levensjaar van het kind, of in het eerste jaar na de feitelijke opneming bij adoptie of pleegzorg. Wie ze laat liggen, houdt de uren als onbetaald verlof maar verliest de uitkering definitief. Artikel 6:3a WAZO legt de route vast: de werkgever meldt het verlof bij het UWV via de Verzuimmelder of Digipoort, en pas nadat de werknemer eenmaal het aantal uren van zijn werkweek aan verlof heeft opgenomen. De UWV-toelichting op het aanvragen van de uitkering betaald ouderschapsverlof beschrijft die stappen. De aanvraag moet binnen één jaar en drie maanden na de eerste verlofdag liggen.

De meldingsplicht zelf volgt uit artikel 6:5 WAZO: schriftelijk, ten minste twee maanden vooraf, met opgave van periode, uren en spreiding. Die spreiding mag de werkgever tot vier weken voor de ingangsdatum wijzigen, maar alleen na overleg en op grond van een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang. Rechters nemen dat zelden aan; een roostertechnisch ongemak volstaat niet. Hoofdstuk 6 is dwingend recht, behoudens de beperkte cao-afwijking van artikel 6:8 WAZO, en artikel 7:670 lid 7 van het Burgerlijk Wetboek verbiedt opzegging wegens het inroepen van ouderschapsverlof.

De klassieke situatie is de moeder die na haar bevallingsverlof niet voltijds terugkeert, maar de negen betaalde weken uitsmeert over de eerste maanden, vaak als twee vaste vrije dagen per week. Artikel 6:5 lid 2 WAZO laat toe dat de melding al tijdens het bevallingsverlof wordt gedaan, met het einde daarvan als ingangsdatum. De partner volgt een ander pad: eerst het geboorteverlof, dan vijf weken aanvullend geboorteverlof, pas daarna het ouderschapsverlof. Ook dan geldt de tweemaandentermijn, die in de praktijk dus vóór de geboorte valt.

Een tweede scenario speelt jaren later: ouders van een kind van vier of vijf gebruiken het onbetaalde restant om structureel één dag per week vrij te zijn. Zolang het kind nog geen acht is en er uren over zijn, kan dat gewoon. Reken vooraf uit hoeveel uren openstaan, want een aanvraag die het saldo overschrijdt wordt voor het meerdere afgewezen.

Twee randgevallen verdienen aandacht. Wie tijdens het verlofjaar van werkgever wisselt, neemt het resterende recht mee op grond van artikel 6:2 lid 2 WAZO; vraag de oude werkgever om de verklaring waaruit dat restant blijkt en bewaar die bij uw nieuwe arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd. In samengestelde gezinnen is het adres beslissend: het stief- of pleegkind moet op hetzelfde BRP-adres staan, wat u onderbouwt met een verklaring van inwoning volgens de Wet BRP.

• De identificatie van het kind gaat verder dan een naam. Het model vraagt om de geboortedatum, de familierechtelijke betrekking of feitelijke verzorgingssituatie en het gedeelde inschrijfadres, precies de gegevens waarop artikel 6:1 WAZO het recht laat rusten.
• De gewenste periode en ingangsdatum staan los van de datum van de melding, zodat meteen zichtbaar is dat de termijn van twee maanden gehaald wordt. Sluit het verlof aan op het bevallingsverlof, dan verwijst het model naar artikel 6:5 lid 2 WAZO.
• De omvang en spreiding in uren vormen het hart van het formulier: het aantal verlofuren per week en de dagen of dagdelen waarop u die opneemt, bijvoorbeeld acht uur op maandag en vier uur op vrijdagochtend. Zonder die spreiding kan de salarisadministratie de loonstrook niet aanpassen.
• De splitsing tussen het betaalde en het onbetaalde deel maakt zichtbaar welke weken binnen het eerste levensjaar vallen en dus recht geven op de uitkering van artikel 6:3 WAZO.
• De afspraak over uitbetaling legt vast of de werkgever het loon voorschiet of wacht tot het UWV heeft overgemaakt, wat doorgaans ongeveer vier weken duurt, en benoemt een eventuele cao-aanvulling.
• De gevolgen voor pensioen, vakantieopbouw en bereikbaarheid krijgen een eigen passage, met ruimte voor afspraken over vervanging tijdens de verlofdagen.
• De ondertekening en ontvangstbevestiging sluiten het document af: de werkgever tekent voor ontvangst, niet voor toestemming.

Zorg en welzijn. Veel cao's in de ziekenhuizen, de gehandicaptenzorg en de vvt vullen de wettelijke uitkering aan tot een hoger percentage, soms met een terugbetalingsregeling wanneer de werknemer kort na het verlof vertrekt. Die aanvulling is een cao-afspraak, geen wettelijk recht; de uitkering zelf hoeft nooit terugbetaald te worden. Roosterdiensten maken de spreiding gevoelig, en juist daar wordt artikel 6:5 lid 3 WAZO het vaakst ingeroepen.

Onderwijs. In het primair en voortgezet onderwijs loopt het verlof mee met het lesrooster, waardoor een ingangsdatum halverwege een periode zelden praktisch is. Schoolbesturen sturen aan op een start die samenvalt met een vakantie: dat mag als voorstel, maar het is geen wettelijke voorwaarde.

Rijksoverheid en gemeenten. Sinds de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren vallen ambtenaren onder het gewone arbeidsrecht en dus onder hoofdstuk 6 WAZO. De cao's van Rijk en gemeenten kennen eigen aanvullingen en soms een langere interne aanvraagtermijn, die de wettelijke twee maanden niet ten nadele van de werknemer kan verkorten.

Uitzendkrachten, payroll en oproepkrachten. Bij een wisselende arbeidsduur is de vraag hoeveel uur de werkweek telt allesbehalve theoretisch, want artikel 6:2 WAZO rekent met zesentwintig maal die arbeidsduur. In de praktijk geldt het gemiddelde over een referteperiode, vaak de laatste dertien weken. Leg die berekening in de aanvraag vast en verwijs naar het personeelshandboek waarin het verlofbeleid staat.

Dga's, alfahulpen en pgb-zorgverleners. Voor hen loopt de route buiten de werkgever om: de uitkering wordt zelf aangevraagd via Mijn UWV, en bij een persoonsgebonden budget dient de budgethouder of de SVB het verzoek in. De schriftelijke melding blijft daarnaast nodig, ook in een dga-verhouding waarin u feitelijk aan uzelf meldt, net als bij de andere modellen voor personeelszaken en bedrijfsbeheer.

U begint met de gegevens van uw werkgever en uw dienstverband, waaronder de overeengekomen arbeidsduur per week. Die ene invoer stuurt de rest van het document: het model berekent uw verlofsaldo en het aantal uren dat onder de betaalde negen weken valt. Daarna voert u de gegevens van het kind in, waarna zichtbaar wordt tot welke datum de betaalde weken nog haalbaar zijn. Ligt de gekozen ingangsdatum minder dan twee maanden vooruit, dan stelt het model de eerstvolgende datum voor die de termijn van artikel 6:5 WAZO respecteert. In het spreidingsblok legt u per dag of dagdeel vast hoeveel uur u opneemt, met een controle of het totaal klopt met het weekaantal. Tot slot vult u de afspraken over uitbetaling, vervanging en bereikbaarheid aan. Het resultaat downloadt u in Word en PDF, ondertekent u en stuurt u naar uw leidinggevende of HR, met het verzoek de ontvangst te bevestigen.

De meest voorkomende fout is de mondelinge aanvraag, of het appje aan de teamleider dat later nergens terug te vinden is. Artikel 6:5 WAZO eist een schriftelijke melding, en zonder datumbewijs valt de tweemaandentermijn niet aan te tonen. Bijna even vaak gaat het mis met de termijn zelf: partners melden pas na de geboorte, terwijl de klok twee maanden eerder had moeten starten. Een derde klassieker is het weglaten van de spreiding. Wie alleen schrijft dat hij negen weken opneemt, vertraagt de uitkeringsaanvraag, die het UWV bovendien uitsluitend per hele werkweek verwerkt.

Verder wordt de grens van het eerste levensjaar onderschat. Verlofuren die op de eerste verjaardag nog niet zijn opgenomen, blijven bestaan als onbetaald verlof, maar de uitkering is dan onherroepelijk verlopen. Ook zien werknemers over het hoofd dat de werkgever het loon niet hoeft aan te vullen: 70 procent van het dagloon is de wettelijke bodem, meer volgt alleen uit cao of arbeidsovereenkomst. En bij een baanwissel vergeet bijna iedereen de verklaring over het resterende verlof op te vragen.

Kan mijn werkgever mijn ouderschapsverlof weigeren?

Nee. Het gaat om een wettelijk recht uit artikel 6:1 WAZO, dat de werkgever niet kan afwijzen zolang u aan de voorwaarden voldoet. Wat wel kan, is dat hij de spreiding van de uren aanpast op grond van een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang, na overleg en uiterlijk vier weken voor de ingangsdatum. Rechters leggen die maatstaf streng uit: een krappe bezetting of een lastig rooster is op zichzelf onvoldoende. De omvang en de periode blijven hoe dan ook aan u.

Hoe lang van tevoren moet ik mijn aanvraag ouderschapsverlof indienen?

Ten minste twee maanden voor de gewenste ingangsdatum, zo bepaalt artikel 6:5 WAZO. De termijn telt vanaf de dag waarop de werkgever de melding ontvangt, niet vanaf de dagtekening van uw brief, dus bewaar het verzendbewijs. Meldt u later, dan verliest u het recht niet, maar mag de werkgever de ingangsdatum opschuiven tot de termijn is volgemaakt. Voor partners betekent dit dat de aanvraag in de regel al tijdens de zwangerschap de deur uit moet.

Hoeveel weken zijn betaald en hoeveel niet?

Van de zesentwintig weken worden er negen ondersteund door een UWV-uitkering van 70 procent van het dagloon, met een plafond van 70 procent van het wettelijk maximumdagloon. Die weken moeten in het eerste levensjaar van het kind vallen, of in het eerste jaar na de feitelijke opneming bij adoptie en pleegzorg. De resterende zeventien weken zijn onbetaald en kunt u opnemen tot de achtste verjaardag. Een cao kan de uitkering aanvullen, verplicht is dat niet.

Is dit model juridisch bindend?

Het model volgt de eisen van hoofdstuk 6 van de Wet arbeid en zorg en bevat alle gegevens die artikel 6:5 WAZO voorschrijft. Zodra u het ondertekent en aan uw werkgever verstrekt, is de melding rechtsgeldig gedaan en gaan de wettelijke termijnen lopen. Toestemming is niet vereist, maar het document legt onweerlegbaar vast wanneer en waarvoor u het verlof hebt ingeroepen. Bewaar een ondertekend exemplaar met de ontvangstbevestiging.

In welk formaat ontvang ik het document?

U downloadt de aanvraag zowel in Word als in PDF. Het Word-bestand gebruikt u om zinnen aan te passen aan uw cao of aan afspraken over vervanging tijdens de verlofdagen. De PDF is de versie die u ondertekent en indient, omdat de opmaak daarin vastligt. Beide formaten vindt u terug in de volledige catalogus met Nederlandse juridische modellen.

Kan ik mijn ouderschapsverlof nog intrekken of wijzigen?

Ja, maar niet vrijblijvend. Artikel 6:6 WAZO laat een verzoek tot intrekking of aanpassing toe bij onvoorziene omstandigheden, zoals een ziekenhuisopname of een wijziging van uw gezinssituatie. De werkgever hoeft daaraan niet eerder gevolg te geven dan vier weken na het verzoek en mag het afwijzen bij een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang. Onderbreekt u het verlof voor zwangerschaps-, bevallings- of adoptieverlof, dan vervalt het resterende ouderschapsverlof niet.

Bouw ik vakantiedagen en pensioen op tijdens het verlof?

Over de uren waarop u onbetaald ouderschapsverlof geniet, bouwt u in beginsel geen vakantierechten op, omdat die opbouw aan gewerkte of doorbetaalde uren is gekoppeld. Voor pensioen ligt het genuanceerder: veel reglementen laten de opbouw doorlopen, soms alleen na een verzoek om vrijwillige voortzetting. Controleer uw reglement voordat het verlof ingaat, want een aanvraag achteraf wordt zelden geaccepteerd.