Managementovereenkomst art. 7:400 BW | Holding en werk-BV

Juridisch is dit een overeenkomst van opdracht in de zin van artikel 7:400 lid 1 BW: de holding verbindt zich jegens de werkmaatschappij werkzaamheden te verrichten, uitdrukkelijk anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst. Dat laatste zinsdeel draagt het hele document: alles wat u opschrijft moet passen bij een opdracht tussen twee ondernemingen, niet bij een dienstverband. De holding is opdrachtnemer, de werk-BV is opdrachtgever, en de persoon achter de holding voert de opdracht uit zonder zelf contractspartij te zijn. Diens eigen arbeidsverhouding regelt u apart, in een arbeidsovereenkomst tussen holding en DGA.

Verwar de managementovereenkomst niet met de bestuurdersrelatie. Benoeming tot statutair bestuurder gebeurt vennootschapsrechtelijk, bij besluit van de algemene vergadering (artikel 2:242 BW), los van het contract dat de vergoeding regelt. U heeft dus twee rechtsbetrekkingen naast elkaar die u ook afzonderlijk moet beëindigen. Wordt een bestuurder wél op grond van artikel 7:610 BW aangesteld, dan gelden ontslagbescherming, transitievergoeding en loondoorbetaling bij ziekte. Kiest u voor de managementstructuur, dan vervalt dat pakket volledig. Die keuze maakt u bewust, niet per ongeluk. Wie meerdere aandeelhouders heeft, stemt de afspraken bovendien af op de aandeelhoudersovereenkomst voor de BV, zodat vergoeding en zeggenschap elkaar niet tegenspreken.

De regeling van titel 7.7 van Boek 7 BW is grotendeels van aanvullend recht, wat u tussen twee vennootschappen veel ruimte geeft. De opdrachtnemer moet de zorg van een goed opdrachtnemer betrachten (artikel 7:401 BW) en redelijke aanwijzingen opvolgen (artikel 7:402 BW), maar die bevoegdheid is beperkter dan het werkgeversgezag uit het arbeidsrecht. Belangrijker is de opzeggingsregeling. Op grond van artikel 7:408 lid 1 BW kan de opdrachtgever de overeenkomst te allen tijde opzeggen. De dwingendrechtelijke bescherming van artikel 7:413 lid 2 BW geldt alleen voor een opdrachtnemer die natuurlijk persoon is en niet beroeps- of bedrijfsmatig handelt. Omdat uw holding een vennootschap is, mag u van die opzegregeling contractueel afwijken. Zonder uitdrukkelijke opzegtermijn kan de werk-BV de fee morgen stopzetten.

Vennootschapsrechtelijk lopen er drie bepalingen doorheen. Sluit de holding als bestuurder van de werk-BV een contract met zichzelf, dan is er een tegenstrijdig belang in de zin van artikel 2:239 lid 6 BW: de betrokken bestuurder onthoudt zich van de besluitvorming en het besluit verschuift naar de algemene vergadering. Vervolgens eist artikel 2:247 BW dat rechtshandelingen tussen de vennootschap en haar enig aandeelhouder, waarbij die aandeelhouder de vennootschap vertegenwoordigt, schriftelijk worden vastgelegd, op straffe van vernietigbaarheid. Tot slot kan de algemene vergadering de bestuurder op grond van artikel 2:244 BW te allen tijde ontslaan, zonder dat de managementovereenkomst daarmee automatisch eindigt.

Aan de aansprakelijkheidskant biedt de holdingstructuur minder dekking dan ondernemers denken. Onbehoorlijke taakvervulling raakt de holding via artikel 2:9 BW, maar artikel 2:11 BW trekt die aansprakelijkheid door naar de DGA in privé. In faillissement komt artikel 2:248 BW erbij, met het bewijsvermoeden bij schending van de administratie- en deponeringsplicht. Fiscaal draait het om de gebruikelijkloonregeling van artikel 12a Wet LB 1964, de btw-positie van de moeiende holding onder artikel 7 Wet OB 1968 en de zakelijkheid van de fee onder artikel 8b Wet Vpb 1969. De Belastingdienst legt de gebruikelijkloonregeling bij aanmerkelijk belang zelf uit.

De klassieke aanleiding is de oprichting van een holdingstructuur, waarbij de werk-BV de operationele activiteiten draagt en de holding de bestuurder levert. Vanaf dag één moet er dan een titel liggen voor de maandelijkse fee. Een tweede situatie is de toetreding van een mede-oprichter of investeerder: iedere partij bestuurt via een eigen houdstervennootschap, en verschillen in inzet, fee en opzegtermijn horen op papier voordat de eerste discussie ontstaat. Ook bij een overname waarbij de verkoper aanblijft, regelt dit document de overgangsfase.

Er is een fiscale aanleiding die vaak wordt vergeten. Een holding die alleen aandelen houdt, is geen btw-ondernemer en kan de btw op haar kosten niet aftrekken. Pas door tegen vergoeding management te verrichten wordt zij een moeiende holding met aftrekrecht, en dan wil de inspecteur een overeenkomst zien, geen boeking in rekening-courant. Twee randgevallen verdienen aandacht. Verhuurt uw holding ook het bedrijfspand aan de werkmaatschappij, houd die verhouding dan strikt gescheiden in een aparte huurovereenkomst voor kantoorruimte onder artikel 7:230a BW. En houdt u minder dan de helft van de stemmen in de werk-BV, dan kan er alsnog verzekeringsplicht voor de werknemersverzekeringen ontstaan, met naheffing als gevolg.

• De omschrijving van partijen en van de aangewezen bestuurder benoemt de holding als opdrachtnemer en de DGA bij naam als degene die de werkzaamheden uitvoert. Zonder die aanwijzing kan de werk-BV betogen dat elke vervanger volstaat; zonder vervangingsclausule kunt u juist niemand aanwijzen bij langdurige uitval.
• De taak- en bevoegdheidsomschrijving koppelt de opdracht aan de statutaire bestuursfunctie en aan het instructierecht van de algemene vergadering uit artikel 2:239 lid 4 BW. Het model somt op welke besluiten voorafgaande goedkeuring vragen, zoals investeringen boven een drempel.
• De managementfee en facturatie regelen hoogte, indexering, betaaltermijn en btw-behandeling, inclusief de situatie waarin beide vennootschappen een fiscale eenheid voor de omzetbelasting vormen. De fee moet zakelijk zijn, want een te lage vergoeding wordt herkwalificeerd als informele kapitaalstorting.
• De beëindigingsregeling verbindt opzegging uitdrukkelijk aan het vennootschapsrechtelijke ontslag als bestuurder, met een opzegtermijn, een afwikkeling van de lopende facturatieperiode en een vrijstelling van werkzaamheden.
• Het concurrentie-, relatie- en geheimhoudingsbeding is opgesteld met beperkte duur en werkingssfeer, versterkt met een boetebeding volgens artikel 6:91 BW. Omdat artikel 7:653 BW hier niet geldt, ontbreekt de wettelijke toets, maar matiging door de rechter blijft mogelijk.
• De overdracht van intellectuele eigendom is in arbeidsverhoudingen vaak overbodig en hier onmisbaar. Het werkgeversauteursrecht van artikel 7 Auteurswet werkt niet bij een opdracht, dus rechten op software, ontwerpen en documentatie gaan alleen over als u dat uitdrukkelijk regelt.

Amsterdam en de Metropoolregio trekken de meeste durfkapitaal- en participatiedeals van het land, en dat vertaalt zich naar de inhoud van de overeenkomst. Investeerders eisen vrijwel altijd een koppeling tussen de managementovereenkomst en de leaverbepalingen uit de aandeelhoudersdocumentatie, zodat vertrek van een oprichter zowel de fee als de aandelenpositie raakt. Houd er rekening mee dat de Ondernemingskamer bij het gerechtshof Amsterdam landelijk bevoegd is voor de enquêteprocedure van artikel 2:345 BW, waarmee een vastgelopen bestuursconflict wordt opengebroken.

Rotterdam en de haven- en logistieksector kennen een sterke traditie van interim-management op opdrachtbasis. Daar speelt vaker dan elders de vraag of de overeenkomst een verkapt dienstverband is, omdat de manager voltijds voor één opdrachtgever werkt en volledig meedraait in de organisatie. De feitelijke uitvoering is doorslaggevend, niet het etiket.

Brainport Eindhoven en de technologieregio werken veel met speur- en ontwikkelingswerk en de bijbehorende afdrachtvermindering. Wie loonkosten van de DGA wil meenemen in een S&O-verklaring, documenteert welk deel van de managementfee op ontwikkelwerk ziet. Hier is de bepaling over intellectuele eigendom geen formaliteit, maar de kern van de waarde die de werk-BV opbouwt.

Noord-Nederland en het familiebedrijf vragen aandacht voor bedrijfsopvolging. Wordt de holding van een opvolger geleidelijk in de structuur gebracht, dan lopen managementfee, aandelenoverdracht en de bedrijfsopvolgingsregeling door elkaar. Leg vast vanaf welk moment de opvolger zelfstandig bestuurt en wanneer de fee van de senior afbouwt.

U begint met de vennootschappen die partij zijn, met KVK-nummers, statutaire zetels en de personen die bevoegd tekenen. Daarna kiest u het profiel: fulltime bestuur door een enig DGA, gedeeld bestuur door meerdere holdings, of een tijdelijke interim-opdracht. Die keuze stuurt de vervolgvragen, want twee gelijkwaardige oprichters vragen om een deadlockbepaling die een solo-DGA niet nodig heeft. Vervolgens legt u de vergoeding vast, met facturatieritmiek, btw-behandeling en eventuele variabele componenten. Het model rekent onkosten- en verzekeringsbepalingen mee, inclusief de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering. In het laatste blok stelt u duur, opzegtermijn en de beperkende bedingen in. Het resultaat downloadt u als bewerkbaar Word-bestand en als ondertekenklare PDF, zodat uw accountant of notaris kan meelezen voordat u tekent. Wie de set contracten voor de onderneming wil aanvullen, vindt bij de modellen voor bedrijfsbeheer en personeelsdocumenten de arbeidsovereenkomsten en algemene voorwaarden die hierop aansluiten.

De hardnekkigste fout is niets vastleggen omdat de DGA toch beide vennootschappen bestuurt. Precies dan bijt artikel 2:247 BW, en in faillissement is een vernietigde overeenkomst een dure les. Bijna even vaak zien wij overeenkomsten die zijn overgeschreven van een arbeidscontract: vakantiedagen, doorbetaling bij ziekte, een leaseauto en een werktijdenregeling. Elk van die bepalingen is munitie voor de stelling dat er in werkelijkheid een arbeidsovereenkomst bestaat, met naheffing van loonheffingen als sluitstuk. De derde klassieker is de fee die wel wordt geboekt maar niet gefactureerd, waarmee het btw-aftrekrecht van de holding op losse schroeven komt te staan.

Een vierde fout kost bij een breuk het meeste geld: het ontbreken van de koppeling tussen ontslag als bestuurder en beëindiging van de overeenkomst. De algemene vergadering ontslaat de bestuurder, en de holding houdt vervolgens gewoon recht op de fee tot rechtsgeldige opzegging. Tot slot wordt de intellectuele eigendom stelselmatig vergeten. Software die de DGA voor de werkmaatschappij ontwikkelt, komt zonder overdrachtsakte toe aan de holding, niet aan de vennootschap die haar gebruikt. Bij een exit ontdekt de koper dat als eerste. Wie de rest van de documentatie om een bedrijf op te richten hierop afstemt, voorkomt later een dure reparatieronde.

Is een managementovereenkomst tussen holding en werk-BV juridisch bindend?

Ja. Het is een gewone overeenkomst van opdracht op grond van artikel 7:400 BW en bindt beide vennootschappen zodra bevoegde vertegenwoordigers hebben getekend. Let op twee formaliteiten die de geldigheid raken. Bij een tegenstrijdig belang neemt de algemene vergadering het besluit (artikel 2:239 lid 6 BW), en bij een eenpersoonsvennootschap eist artikel 2:247 BW schriftelijke vastlegging op straffe van vernietigbaarheid. Het model bevat daarom een aandeelhoudersbesluit als bijlage.

Moet mijn holding btw rekenen over de managementfee?

In beginsel wel. Een holding die tegen vergoeding bestuurt, verricht een btw-belaste dienst en factureert met het algemene tarief, waarna de werk-BV die btw als voorbelasting terugvraagt voor zover zij belaste prestaties verricht. Vormen beide vennootschappen een fiscale eenheid voor de omzetbelasting (artikel 7 lid 4 Wet OB 1968), dan blijven onderlinge prestaties buiten de heffing. De factuur voldoet in beide gevallen aan artikel 35a Wet OB 1968.

Welke opzegtermijn geldt voor een managementovereenkomst?

De wet noemt geen termijn. Artikel 7:408 lid 1 BW laat de opdrachtgever te allen tijde opzeggen, en omdat uw holding beroepsmatig handelt, geldt de dwingendrechtelijke bescherming van artikel 7:413 lid 2 BW hier niet. Wat u afspreekt, geldt dus. In de praktijk hanteren partijen één tot drie maanden bij een gewone DGA-structuur en langer bij participaties. Neemt u niets op, dan kan de fee per direct worden gestopt.

Eindigt de overeenkomst automatisch als ik als bestuurder word ontslagen?

Nee, en dat verrast veel ondernemers. Het ontslagbesluit onder artikel 2:244 BW beëindigt uitsluitend de vennootschapsrechtelijke betrekking. De managementovereenkomst loopt als afzonderlijk contract door tot rechtsgeldige opzegging, met alle betalingsverplichtingen die daarbij horen. Het model merkt het ontslag als bestuurder daarom aan als opzeggingsgrond, met een vaste afwikkeling van de laatste facturatieperiode.

Kan ik een concurrentiebeding opnemen in een managementovereenkomst?

Ja, en met meer vrijheid dan in het arbeidsrecht, omdat artikel 7:653 BW niet geldt voor een overeenkomst van opdracht. De rechter toetst wel aan redelijkheid en billijkheid en kan een boete matigen (artikel 6:94 BW). Beperk daarom duur, geografische reikwijdte en de omschreven activiteiten tot wat het bedrijfsbelang vraagt. Een beding zonder begrenzing sneuvelt in kort geding vrijwel altijd.

Wat kan ik doen als de werk-BV de managementfee niet betaalt?

Stuur eerst een aanmaning met een redelijke termijn en breng de vennootschap daarna formeel in verzuim. Zonder ingebrekestelling ontstaat meestal geen recht op wettelijke handelsrente en schadevergoeding, dus die stap slaat u niet over. Een correcte ingebrekestelling bij wanprestatie volgens artikel 6:82 BW legt de basis voor incasso en, bij structurele wanbetaling, voor ontbinding van de overeenkomst.

In welk formaat ontvang ik het document?

U ontvangt de overeenkomst als Word-document dat u vrij aanpast en als PDF die klaar is voor ondertekening. Het Word-bestand is bedoeld voor de ronde met accountant, mede-aandeelhouders of notaris, waarin nog aan fee, opzegtermijn en goedkeuringsdrempels wordt geschaafd. Beide versies staan direct na afronding in uw account, naast de overige Nederlandse modelcontracten uit de catalogus.

Loop ik als DGA risico op schijnzelfstandigheid?

Houdt u zelf de meerderheid van de stemmen, dan is het risico klein: er bestaat dan geen gezagsverhouding tegenover uzelf. Het beeld kantelt bij een minderheidsbelang, voltijdse inzet voor één opdrachtgever en volledige inbedding in de organisatie. De Hoge Raad weegt in het Deliveroo-arrest alle omstandigheden in onderling verband, waarbij ondernemersrisico en de wijze van beloning zwaar meetellen. Een zakelijke fee, eigen verzekeringen en een reële vervangingsregeling helpen.