Algemene volmacht volgens Boek 3 BW | PDF en Word

Een volmacht is de bevoegdheid die een volmachtgever aan een ander verleent om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten, aldus artikel 3:60 lid 1 BW. De wet kent twee soorten. De bijzondere volmacht ziet op één afgebakende handeling, bijvoorbeeld het tekenen van één koopovereenkomst. De algemene volmacht omvat volgens artikel 3:62 lid 1 BW alle zaken van de volmachtgever en alle rechtshandelingen, met uitzondering van wat ondubbelzinnig is uitgesloten. Alles wat u niet uitzondert, valt er dus in beginsel onder.

Drie begrippen worden door elkaar gehaald. De volmacht regelt de bevoegdheid naar buiten toe, tegenover de bank of de gemeente. De lastgeving van artikel 7:414 BW is de onderliggende overeenkomst over wat de gevolmachtigde moet doen en of hij daarvoor iets ontvangt. Het levenstestament is een notariële akte die ook medische en persoonlijke wensen bevat en wordt aangemeld bij het Centraal Levenstestamentenregister.

De regeling staat in titel 3 van Boek 3 BW, artikelen 3:60 tot en met 3:79. Uitgangspunt is vormvrijheid: artikel 3:61 lid 1 BW bepaalt dat een volmacht uitdrukkelijk of stilzwijgend kan worden verleend, zodat een ondertekend geschrift volstaat. Op die vrijheid bestaat één uitzondering die veel mensen misloopt. Een algemene volmacht strekt zich alleen uit tot daden van beschikking als schriftelijk en ondubbelzinnig is bepaald dat zij ook daarop ziet, zo eist artikel 3:62 lid 1 BW. Beheer, zoals het betalen van rekeningen, valt er zonder meer onder. Verkopen, wegschenken of bezwaren van vermogen niet, tenzij u dat opschrijft. De wettekst staat in titel 3 van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek op wetten.overheid.nl.

Handelt de gevolmachtigde binnen zijn bevoegdheid, dan bindt hij u rechtstreeks (artikel 3:66 lid 1 BW). Gaat hij daarbuiten, dan staat hij op grond van artikel 3:70 BW jegens de wederpartij in voor het bestaan en de omvang van de volmacht. Praktisch het belangrijkste artikel is artikel 3:71 BW: een wederpartij die terstond om bewijs vraagt, mag de verklaring als ongeldig afwijzen wanneer niet onverwijld een geschrift wordt overgelegd. Zonder papier komt uw gemachtigde er zelden doorheen.

Het einde regelt artikel 3:72 BW: overlijden, ondercuratelestelling, faillissement of schuldsanering bij de volmachtgever, dezelfde gebeurtenissen bij de gevolmachtigde tenzij anders is bepaald, herroeping door u en opzegging door de gevolmachtigde. Artikel 3:74 lid 1 BW laat toe dat een algemene volmacht onherroepelijk is of uw dood overleeft, maar alleen voor zover zij strekt tot een handeling in het belang van de gevolmachtigde of van een derde. Voor het vestigen van een hypotheek verlangt artikel 3:260 lid 3 BW een bij authentieke akte verleende volmacht. Vertegenwoordiging binnen een vennootschap regelt u in de statuten en oprichtingsdocumenten voor een BV.

De klassieke aanleiding is afwezigheid. U vertrekt voor drie maanden naar het buitenland en wilt dat iemand uw post opent, uw rekeningen betaalt en uw verzekeraar te woord staat. Bijna even vaak gaat het om een ziekenhuisopname. Een derde situatie is de verhuizing. Wie zijn adreswijziging niet zelf online met DigiD kan doorgeven, laat dat aan de balie doen met een schriftelijke machtiging en een kopie van het identiteitsbewijs. Let op de termijn: artikel 2.39 Wet basisregistratie personen eist dat de aangifte niet eerder dan vier weken vóór de verhuisdatum en niet later dan de vijfde dag erna wordt gedaan.

Bij vastgoed ligt het gevoeliger. Een verkoper die niet bij het passeren aanwezig kan zijn, volstaat met een onderhandse volmacht waarvan de handtekening door een notaris is gelegaliseerd. Moet er ook een hypotheek worden gevestigd, dan helpt een zelf opgesteld stuk niet. Wie huur- of opleveringsstukken nodig heeft, kijkt bij de modellen voor huurovereenkomsten en oplevering van woonruimte; bestuurders leggen hun onderlinge bevoegdheden vast via de statuten van een vereniging of stichting.

Twee randgevallen verdienen aandacht. De ondernemer die zijn zaak laat waarnemen profiteert van artikel 3:73 BW: de bevoegdheid tot beheer van de onderneming loopt na overlijden of curatele nog een jaar door. Het tweede geval is beginnende dementie. Zolang u wilsbekwaam bent kunt u rechtsgeldig een volmacht verlenen, maar banken accepteren een onderhands stuk zelden voor onomkeerbare beslissingen zoals de verkoop van een woning. Dan is een notarieel levenstestament veiliger.

Het model bevat de bepalingen die derden in Nederland controleren voordat zij een gemachtigde toelaten.

• De identificatie van partijen vermeldt van volmachtgever en gevolmachtigde de volledige naam, geboortedatum, woonadres en het nummer van het identiteitsbewijs. Banken en gemeenten leggen die naast het getoonde legitimatiebewijs, en een ontbrekend geboortejaar laat een machtiging al stranden.
• De omschrijving van de bevoegdheden is opgebouwd per domein: bankzaken, verzekeringen, contact met gemeente en Belastingdienst, abonnementen en nutscontracten, correspondentie met de verhuurder. U vinkt aan wat wel en niet meegaat, zodat de volmacht niet ruimer wordt dan uw bedoeling.
• De uitbreiding naar daden van beschikking staat in een eigen artikel, precies zoals artikel 3:62 lid 1 BW verlangt. Zonder die clausule mag uw gevolmachtigde uitsluitend beheren; met die clausule, en alleen voor de posten die u aankruist, mag hij ook vervreemden of bezwaren.
• Het verbod op zelfcontractering herhaalt artikel 3:68 BW: de gevolmachtigde mag niet als uw wederpartij optreden tenzij de inhoud van de rechtshandeling zo nauwkeurig vaststaat dat belangenstrijd is uitgesloten. Schenkingen aan hemzelf zijn standaard uitgesloten.
• De looptijd wordt expliciet genoemd: een vaste einddatum, een gebeurtenis zoals uw terugkeer uit het buitenland, of doorlopende werking tot herroeping.
• De intrekkingsclausule legt vast dat herroeping schriftelijk gebeurt, dat de gevolmachtigde het origineel teruggeeft en dat u de betrokken instellingen zelf bericht. Zo gaat geen derde te goeder trouw nog op de oude machtiging af.

Banken hanteren hun eigen regime. Vrijwel alle banken werken met een intern machtigingsformulier en verlangen dat de gemachtigde zich apart aanmeldt en legitimeert. Voor ruimere bevoegdheden kijken zij naar het model dat het notariaat met de bankensector ontwikkelde, waarin per categorie staat welke bankzaken zijn toegestaan. Voor alledaags beheer wordt een onderhandse algemene volmacht regelmatig geaccepteerd; bij beleggingen, kredieten of grote overboekingen loopt u een reëel risico op weigering. Stuur uw bank het document vooraf toe en vraag schriftelijk om bevestiging.

Gemeenten verschillen onderling meer dan mensen verwachten. Online geeft iedereen alleen zijn eigen verhuizing door met de eigen DigiD. Voor een ander is een schriftelijke machtiging nodig, en de ene gemeente laat dat uitsluitend per post toe terwijl de andere een balieafspraak aanbiedt. Meesturen moet u een kopie van het identiteitsbewijs en een bewijs van het nieuwe adres.

De Belastingdienst en de digitale overheidsloketten werken met een eigen register via DigiD Machtigen. Een papieren volmacht opent die digitale kanalen niet. U regelt die apart en gebruikt dit document voor wat schriftelijk of aan een balie loopt: correspondentie, bezwaarschriften, telefonisch contact.

Notariaat en Kadaster stellen de strengste eisen. Voor het passeren van een leveringsakte accepteert de notaris doorgaans een onderhandse volmacht met gelegaliseerde handtekening, waarbij hij vaststelt dat de handtekening van u is. Voor de hypotheekakte geldt het dwingende voorschrift van artikel 3:260 lid 3 BW.

Caribisch Nederland kent een eigen wetboek. Op Bonaire, Sint Eustatius en Saba geldt het Burgerlijk Wetboek BES, waarin de volmachtregeling inhoudelijk gelijk loopt met de Europees Nederlandse bepalingen, inclusief de eis van een schriftelijke uitbreiding naar daden van beschikking. De uitvoerende instanties verschillen. Verwante modellen staan bij de documenten voor dagelijkse juridische zaken.

U begint met het aanwijzen van de gevolmachtigde en de identificatiegegevens van beide partijen. Daarna doorloopt u de domeinen waarvoor de machtiging geldt en vinkt u per onderdeel aan wat is toegestaan, van het beheren van de betaalrekening tot het opzeggen van een verzekering. Dan verschijnt de vraag of de bevoegdheid zich ook tot daden van beschikking uitstrekt; kiest u ja, dan voegt het model de clausule toe die artikel 3:62 lid 1 BW voorschrijft. Vervolgens legt u de looptijd vast en bepaalt u of een reservegevolmachtigde in beeld komt wanneer de eerste wegvalt.

De laatste stap is de ondertekening. Beide partijen tekenen met plaats en dagtekening, en u houdt zelf een origineel achter. De gevolmachtigde krijgt eveneens een origineel mee, want zonder geschrift kan de wederpartij zijn verklaringen op grond van artikel 3:71 BW naast zich neerleggen. Het document is direct te downloaden als bewerkbaar Word-bestand en als PDF. Machtigingen binnen een onderneming regelt u met de modellen voor arbeidsovereenkomsten en bedrijfsdocumenten.

De meest voorkomende fout bij een algemene volmacht is een te vage omschrijving. Een zin als "de gevolmachtigde regelt al mijn zaken" oogt ruim, maar levert onder artikel 3:62 lid 1 BW juist een beperkte volmacht op, omdat de uitbreiding naar daden van beschikking ontbreekt. De bank laat uw gemachtigde dan de energierekening betalen, maar geen effecten verkopen. Een tweede klassieker is het weglaten van een einddatum bij een machtiging die voor één reis was bedoeld. De bevoegdheid loopt dan door totdat u haar herroept, en die herroeping vergeet men. Fout nummer drie: de gevolmachtigde krijgt alleen een scan mee. Vraagt de wederpartij terstond om bewijs, dan wint een origineel het van een telefoonscherm.

De vierde fout is de stille intrekking. U trekt de volmacht in, maar informeert de bank, de verzekeraar en de verhuurder niet. Zolang zij van het einde geen kennis dragen, kunnen zij zich beroepen op de schijn van bevoegdheid die u zelf hebt gewekt (artikel 3:61 lid 2 BW), en dan bent u alsnog gebonden. Bericht iedere instantie die ooit een afschrift heeft ontvangen. Tot slot handelt de gevolmachtigde soms met zichzelf, bijvoorbeeld door de auto van de volmachtgever te kopen. Artikel 3:68 BW verbiedt dat, tenzij de voorwaarden vooraf zo nauwkeurig vaststaan dat belangenstrijd is uitgesloten.