Concept-statuten BV volgens art. 2:175 BW | Model

De statuten zijn de interne grondwet van de vennootschap. Zij binden de BV, haar bestuurders en al haar aandeelhouders, ook degenen die later instappen. Dat is het wezenlijke verschil met een aandeelhoudersovereenkomst, die alleen de partijen bindt die hem ondertekenen. Een concept is geen tweederangs document: notarissen werken vrijwel altijd met een voorontwerp dat door de oprichters is besproken en pas daarna wordt omgezet in de akte. Het concept is dus het moment waarop u nog vrij kunt kiezen, want na het passeren is elke wijziging opnieuw een notariële akte waard.

Verwar de statuten ook niet met de oprichtingsakte zelf. De akte bevat de statuten, maar regelt daarnaast wie de aandelen neemt, hoe daarop wordt gestort en wie de eerste bestuurder is (art. 2:177 lid 1 BW). Uw concept beslaat het statutaire deel: naam, zetel, doel, kapitaal, aandelen, overdracht, bestuur, algemene vergadering, boekjaar en ontbinding. In de praktijk begint bijna elk traject in de categorie documenten om een bedrijf op te richten in Nederland met precies deze twee stukken naast elkaar: het statutenconcept en de afspraken die u er bewust buiten houdt.

Het BV-recht staat in titel 5 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. De BV wordt opgericht bij notariële akte, ondertekend door iedere oprichter en door ieder die aandelen neemt (art. 2:175 lid 2 BW). De statuten moeten in elk geval de naam, de zetel en het doel bevatten; de naam begint of eindigt met "Besloten Vennootschap met beperkte aansprakelijkheid" of met "B.V.", en de statutaire zetel moet in Nederland liggen (art. 2:177 BW). Sinds de Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht van 1 oktober 2012 kent de BV geen minimumkapitaal meer en is een maatschappelijk kapitaal facultatief (art. 2:178 BW). Die vrijheid is een zegen en een valkuil tegelijk: de wet vult veel niet meer in, dus doen uw statuten dat.

Drie bepalingen bepalen in de praktijk het karakter van uw BV. Artikel 2:195 BW geeft de wettelijke aanbiedingsregeling die geldt zolang de statuten niets anders bepalen; u mag die verzwaren, versoepelen of volledig uitsluiten, en een overdracht in strijd met een statutaire beperking is ongeldig. Artikel 2:192 BW laat u verbintenisrechtelijke verplichtingen, kwaliteitseisen en bijzondere aanbiedingsplichten aan het aandeelhouderschap koppelen, met opschorting van stemrecht of uitkeringen als sanctie. En artikel 2:228 lid 5 BW maakt stemrechtloze aandelen mogelijk, terwijl artikel 2:216 lid 7 BW de winstrechtloze variant regelt.

Voor het bestuur gelden de regels van de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen. Een bestuurder kan niet meer stemmen uitbrengen dan de andere bestuurders samen (art. 2:239 lid 2 BW), bij een tegenstrijdig belang neemt hij niet deel aan de besluitvorming (art. 2:239 lid 6 BW) en de statuten moeten een regeling bevatten voor belet en ontstentenis (art. 2:244 lid 4 BW). Sinds 1 januari 2024 kan de oprichting ook via een elektronische notariële akte verlopen, met een afwikkeltermijn van vijf of tien werkdagen (art. 2:175a BW). De volledige tekst vindt u in titel 5 van Boek 2 BW over de besloten vennootschap op wetten.overheid.nl.

Het klassieke moment is de omzetting van een eenmanszaak of vof naar een BV, zodra omzet en aansprakelijkheid niet langer bij een privépersoon horen te liggen. Bijna even vaak gaat het om een holdingstructuur: een persoonlijke houdstermaatschappij boven de werkmaatschappij, waarbij de statuten van beide lagen op elkaar moeten aansluiten. Een derde scenario is de start met twee of drie oprichters die de aandelen ongelijk verdelen en nu willen vastleggen wie beslist bij een patstelling. Investeerders vormen de vierde aanleiding: een informal of participatiemaatschappij vraagt bijna altijd om een aandelenklasse met eigen rechten, en dat moet statutair.

Twee randgevallen verdienen aandacht. Werknemersparticipatie loopt vaak stuk op statuten die alleen gewone aandelen kennen; stemrechtloze aandelen zijn dan het instrument dat winstdeling geeft zonder zeggenschap, mits ze in de statuten als zodanig zijn aangeduid. En bij een familiebedrijf waar de oprichter wil blijven meebeslissen terwijl de winst naar de kinderen gaat, is de winstrechtloze aandelenklasse de nette route. Beide keuzes kunt u niet achteraf improviseren: zonder statutaire grondslag bestaan ze eenvoudigweg niet.

• De doelomschrijving is ruim genoeg voor groei en specifiek genoeg voor banken, verzekeraars en de KVK. Een te smal doel wringt bij de eerste zijstap; een doel dat uit één regel holle formuleringen bestaat, roept vragen op bij de bank die uw rekening opent.
• Het kapitaalhoofdstuk legt de nominale waarde per aandeel vast, of er een maatschappelijk kapitaal is en welke soorten aandelen bestaan. Gewone, stemrechtloze en winstrechtloze aandelen zijn standaard mogelijk gemaakt, zodat een latere participatieronde geen statutenwijziging afdwingt.
• De blokkeringsregeling is uitgewerkt als aanbiedingsregeling met prijsvaststelling door onafhankelijke deskundigen, conform artikel 2:195 BW, inclusief een lock-upvariant en een regeling voor overlijden en faillissement van een aandeelhouder.
• De bestuursbepalingen regelen benoeming, schorsing en ontslag door de algemene vergadering, de vertegenwoordigingsbevoegdheid van bestuurders afzonderlijk of gezamenlijk (art. 2:240 BW), het instructierecht en een goedkeuringslijst voor zware besluiten.
• De belet- en ontstentenisregeling wijst aan wie tijdelijk bestuurt bij ziekte, schorsing of het wegvallen van het voltallige bestuur, met een concrete invulling van het begrip belet in plaats van de gebruikelijke lege verwijzing naar de wet.
• De besluitvorming van de algemene vergadering omvat oproepingstermijnen, vergaderrecht voor certificaathouders, quorum- en meerderheidseisen en besluitvorming buiten vergadering.

Wie later ook een stichting of vereniging naar Boek 2 BW inzet, bijvoorbeeld een STAK voor certificering, herkent dezelfde bouwstenen in een ander jasje.

Amsterdam trekt de meeste oprichters met een internationale aandeelhouder. Daar speelt de taalkwestie: de akte van oprichting wordt in het Nederlands verleden, maar bij oprichting via een elektronische notariële akte is een Engelstalige akte onder voorwaarden mogelijk. Amsterdamse notarissen werken bovendien routinematig met investeerdersstatuten waarin liquidatiepreferenties, antiverwateringsclausules en meerdere aandelenklassen terugkomen. Houd er rekening mee dat de Ondernemingskamer, bevoegd in enquêteprocedures, altijd in Amsterdam zetelt, ongeacht waar uw BV statutair is gevestigd.

Rotterdam en de omliggende havengemeenten laten een ander patroon zien: holdingstructuren met meerdere werkmaatschappijen per activiteit, vaak met vergunningen en aansprakelijkheidsrisico's die u wilt scheiden. Kwaliteitseisen op grond van artikel 2:192 BW zijn hier gebruikelijker dan elders, bijvoorbeeld de eis dat een aandeelhouder zelf een vergunninghoudende entiteit is. De statutaire zetel bepaalt welke rechtbank bevoegd is bij een geschillenregeling, en dat is een keuze die u bij oprichting maakt, niet later.

Eindhoven en de Brainportregio draaien om technologie en personeelsparticipatie. Optieplannen en participatieregelingen sneuvelen zelden op de fiscaliteit en vrijwel altijd op statuten die geen aandelenklasse zonder stemrecht kennen. Neem die klasse dus meteen op, ook als u pas over twee jaar wilt uitgeven. Startups met een gehuurd kantoor doen er verstandig aan hun huurpositie parallel te regelen met een huurovereenkomst voor kantoorruimte volgens artikel 7:230a BW.

Noord-Nederland, met Groningen en Friesland, kent relatief veel familiebedrijven en agrarische ondernemingen waar bedrijfsopvolging het leidende thema is. Winstrechtloze en stemrechtloze aandelen doen daar het meeste werk, gecombineerd met een aanbiedingsplicht bij overlijden zodat aandelen niet versnipperd raken over een erfgenamenkring. Statuten die opvolging niet regelen, verplaatsen het probleem simpelweg naar de volgende generatie.

U begint met de basisgegevens: de naam van de vennootschap, de gemeente van de statutaire zetel en de omschrijving van het doel. Daarna kiest u de kapitaalstructuur, dus de nominale waarde per aandeel en welke soorten aandelen u wilt kunnen uitgeven. Het formulier past zich aan uw antwoorden aan: kiest u voor meerdere aandelenklassen, dan verschijnen de vragen over stemrecht, winstrecht en vergaderrecht, en worden de bijbehorende artikelen automatisch toegevoegd. Vervolgens legt u de overdrachtsregeling vast, waarbij u kunt kiezen tussen de wettelijke aanbiedingsregeling, een verzwaarde variant met lock-up of een volledige uitsluiting.

Het bestuursdeel vraagt naar het aantal bestuurders, de vertegenwoordigingsbevoegdheid en de besluiten waarvoor u goedkeuring van de algemene vergadering wilt. Tot slot regelt u boekjaar, jaarrekening en ontbinding. U ontvangt het resultaat als Word- en PDF-bestand, zodat u het kunt doorsturen naar uw mede-oprichters, uw accountant en de notaris. Werkt u daarna verder aan personeel of algemene voorwaarden, dan sluit de categorie arbeidsovereenkomsten en modellen voor bedrijfsbeheer hier direct op aan.

De meest voorkomende fout is een aandeelhoudersovereenkomst die iets anders zegt dan de statuten. Statuten werken vennootschapsrechtelijk door; een overeenkomst bindt alleen partijen. Botst het, dan wint uw contract niet automatisch en houdt u een papieren werkelijkheid over. Een tweede klassieker is de blokkeringsregeling die letterlijk uit een oud model is overgenomen, terwijl de vennootschap intussen drie aandeelhouders en een investeerder heeft. Een derde: de statutaire zetel wordt op het woonadres van de oprichter gezet en niemand denkt na over de rechtbank die daarmee bevoegd wordt.

Ook onderschat: de fase tussen tekenen en inschrijven. Zolang de BV niet is ingeschreven in het handelsregister, zijn bestuurders naast de vennootschap hoofdelijk aansprakelijk voor rechtshandelingen die zij verrichten (art. 2:180 lid 2 BW), en rechtshandelingen die vóór de oprichting namens de BV in oprichting zijn verricht, binden de vennootschap pas na bekrachtiging (art. 2:203 BW). Regel de inschrijving bij de KVK dus onmiddellijk na het passeren. Tot slot: het boekjaar. Wie er niets over opneemt, krijgt het kalenderjaar (art. 2:10a BW), wat bij een oprichting in het najaar tot een ongewenst kort eerste boekjaar leidt.

Kan ik met concept-statuten zelf een BV oprichten zonder notaris?

Nee. De BV ontstaat uitsluitend door een notariële akte van oprichting waarin de statuten zijn opgenomen (art. 2:175 lid 2 BW). Wat u wel zelf kunt doen, is het inhoudelijke werk: doel, kapitaal, aandelenklassen, blokkeringsregeling en bestuursbevoegdheden uitwerken en met uw mede-oprichters afstemmen. De notaris toetst, corrigeert waar de wet dwingend is en passeert de akte. Dat scheelt doorlooptijd en overlegrondes.

Zijn concept-statuten voor een BV juridisch bindend?

Het concept zelf is nog geen bindend stuk; het krijgt werking op het moment dat de notaris de akte passeert. Vanaf dat moment binden de statuten de vennootschap, haar organen en al haar aandeelhouders, ook toekomstige. Het model is opgesteld naar de dwingende en regelende bepalingen van Boek 2 BW, zodat de notaris met de tekst verder kan in plaats van opnieuw te beginnen. Een inhoudelijke toets door de notaris blijft altijd onderdeel van het traject.

In welk formaat ontvang ik het document?

U krijgt het bestand in Word en in PDF. De Word-versie gebruikt u om samen met mede-oprichters of uw adviseur wijzigingen aan te brengen; de PDF is de leesversie die u naar de notaris stuurt. Notariskantoren werken vrijwel altijd met een aangeleverd Word-bestand, omdat zij de tekst in hun eigen aktemodel verwerken. Alle modellen in het volledige overzicht van Nederlandse juridische documenten zijn in beide formaten beschikbaar.

Hoe lang duurt het voordat mijn BV daadwerkelijk is opgericht?

Bij een klassieke oprichting hangt het af van de agenda van de notaris en de aanlevering van identiteitsgegevens; enkele werkdagen tot twee weken is gebruikelijk. Bij oprichting via een elektronische notariële akte gelden wettelijke termijnen: vijf werkdagen als uitsluitend natuurlijke personen oprichten met een modelakte, anders tien werkdagen (art. 2:175a BW). Daarna volgt de inschrijving in het handelsregister, die de notaris meestal direct verzorgt.

Kan ik de statuten later nog wijzigen?

Ja, maar niet onderhands. De algemene vergadering besluit tot statutenwijziging en de wijziging wordt van kracht door een notariële akte (art. 2:234 BW). Bepaalde wijzigingen vragen bovendien instemming van de aandeelhouders wier rechten worden aangetast, bijvoorbeeld bij invoering van winstrechtloze aandelen. Daarom loont het om nu al een ruimere structuur op te nemen dan u vandaag nodig heeft: opnemen kost niets extra, achteraf toevoegen kost een gang naar de notaris.

Kan iemand anders namens mij bij de notaris tekenen?

Dat kan met een schriftelijke volmacht, die in de praktijk vaak door het notariskantoor zelf wordt opgesteld en meegepasseerd. Voor bredere vertegenwoordiging rondom de oprichting, bijvoorbeeld het openen van een bankrekening of het aangaan van contracten in de opstartfase, gebruikt u een algemene volmacht volgens Boek 3 BW. Let op dat bij oprichting via een elektronische akte aanvullende eisen gelden aan identificatie en aan de digitale handtekening.

Heb ik naast statuten ook een aandeelhoudersovereenkomst nodig?

Zodra er meer dan één aandeelhouder is, vrijwel altijd. Statuten zijn openbaar via het handelsregister en relatief star; een aandeelhoudersovereenkomst is besloten en eenvoudig te wijzigen. Daarin horen vesting, good leaver en bad leaver, concurrentiebedingen, dividendbeleid en een deadlockregeling thuis. De kunst is de twee documenten op elkaar te laten aansluiten, zodat de overeenkomst nergens iets belooft wat de statuten vennootschapsrechtelijk onmogelijk maken.