Aanvraag geboorteverlof | art. 4:2 en 4:2a Wazo

De aanvraag is een schriftelijke of elektronische melding waarmee u een wettelijk verlofrecht inroept. Juridisch is het geen gunst waarover uw werkgever vrij beslist: het recht ontstaat uit de wet, niet uit toestemming. Artikel 4:3 lid 2 Wazo schrijft voor dat de melding het tijdvak noemt, het aantal gehele weken waarvoor u verlof opneemt en de spreiding daarvan over de week. Ontbreekt een van die drie elementen, dan kan de werkgever de invulling niet beoordelen en ontstaat precies de discussie die het document moet voorkomen.

Verwar de aanvraag niet met ouderschapsverlof of met het bevallingsverlof van de moeder. Het geboorteverlof van artikel 4:2 Wazo is voorbehouden aan de partner: de echtgenoot, de geregistreerde partner, degene die ongehuwd met de moeder samenwoont of degene die het kind erkent. Het aanvullend geboorteverlof van artikel 4:2a Wazo bouwt daarop voort en kan pas ingaan nadat die eerste week is opgenomen. Ouderschapsverlof staat daar los van, geldt voor beide ouders en loopt door tot het kind acht jaar wordt. In de praktijk plant u ze achter elkaar, en daarom werkt één document met beide aanvragen beter dan losse mailtjes. Wie de hele reeks wil overzien, vindt bij de modellen voor verlofaanvragen naar Nederlands recht de aansluitende formulieren.

Het geboorteverlof staat in artikel 4:2 Wazo: gedurende een tijdvak van vier weken, te rekenen vanaf de eerste dag na de bevalling, heeft de partner recht op verlof van eenmaal de arbeidsduur per week met behoud van loon. Voor een voltijder gaat het om vijf dagen, voor iemand met een contract van 24 uur om 24 uur verlof. Uw werkgever betaalt dat loon volledig door en kan die kosten niet op UWV verhalen. Eindigt de arbeidsovereenkomst voordat het verlof is genoten, dan neemt u de resterende aanspraak mee naar uw volgende werkgever; de oude werkgever moet u op verzoek een verklaring geven over het openstaande saldo.

Het aanvullend verlof volgt uit artikel 4:2a Wazo en bedraagt ten hoogste vijfmaal de wekelijkse arbeidsduur, aan te vragen in gehele weken en op te nemen binnen zes maanden na de bevalling, mits de week uit artikel 4:2 eerst is genoten. Tijdens deze weken loopt de loonbetaling niet door. UWV verstrekt op grond van artikel 4:2b Wazo een uitkering van 70 procent van het dagloon, met als plafond 70 procent van het maximumdagloon uit artikel 17 lid 1 Wet financiering sociale verzekeringen. De aanvraag verloopt via uw werkgever en wordt eenmalig ingediend, tussen vier weken vóór de eerste verlofdag en vier weken na de laatste (artikel 4:2c Wazo). Wordt die termijn overschreden, dan keert UWV alleen uit over de periode die binnen een jaar vóór de ontvangstdatum ligt. De uitvoeringspraktijk staat beschreven in de toelichting van UWV op het aanvragen van de uitkering aanvullend geboorteverlof.

Weigeren mag uw werkgever niet. Op grond van artikel 4:3 lid 4 Wazo kan hij alleen de spreiding wijzigen wegens een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang, na overleg en uiterlijk vier weken vóór de ingangsdatum; het verlofrecht blijft onaangetast. Afwijking bij cao ten nadele van de werknemer is uitgesloten, en artikel 7:670 lid 7 BW verbiedt opzegging omdat u dit recht geldend maakt.

De standaardsituatie is ook de meest voorkomende: uw partner is bevallen, u wilt de eerste week thuis zijn en daarna nog enkele weken opnemen. Zodra u verder gaat dan die eerste week, is een schriftelijke melding onvermijdelijk, want zonder onderbouwde aanvraag komt er bij UWV geen uitkering tot stand. Een tweede situatie ziet u bij werkgevers met een verlofportaal dat alleen hele weken accepteert, terwijl u vijf losse dagen over vijf weken wilt uitsmeren. Dat vraagt om een expliciete formulering van het spreidingsschema.

Bij een te vroege geboorte wordt het document nog belangrijker. De wet rekent vanaf de eerste dag na de bevalling, niet vanaf de uitgerekende datum, dus alle termijnen schuiven mee. Artikel 4:3 lid 3 Wazo staat toe dat u de ingangsdatum afhankelijk stelt van de bevallingsdatum of van het einde van het bevallingsverlof van uw partner, zodat u de aanvraag al vóór de geboorte kunt indienen. Lukt de meldingstermijn van vier weken niet, meld het verlof dan zo snel mogelijk, want de wet accepteert die afwijking alleen als u niet talmt.

Wisselt u van baan binnen het halfjaar na de geboorte, dan verhuist het openstaande verlof mee. Vraag uw oude werkgever om de wettelijke verklaring en leg de resterende aanspraak vast bij de nieuwe arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd volgens titel 7.10 BW. Een laatste geval dat structureel misgaat: bij een tweeling bestaat geen dubbel verlofrecht, hoeveel werknemers dat ook aannemen.

• De vaststelling van de partnerrelatie bepaalt of het recht überhaupt bestaat. Het model laat u kiezen tussen gehuwd, geregistreerd partner, ongehuwd samenwonend of erkenner van het kind, omdat artikel 4:2 Wazo die vier categorieën limitatief opsomt. Zonder die vermelding kan de personeelsadministratie het recht niet toetsen.
• De opgave van de wekelijkse arbeidsduur vertaalt uw contract naar concrete verlofuren. Een contract van 32 uur levert 32 uur geboorteverlof op en maximaal 160 uur aanvullend verlof, door het model omgerekend naar hele weken zoals artikel 4:2a Wazo verlangt.
• Het spreidingsschema beschrijft per week welke dagen u vrij bent en wanneer u werkt. Hierop komen werkgevers het vaakst terug, en het is het enige punt waarop zij op grond van een zwaarwegend bedrijfsbelang kunnen bijsturen.
• De verklaring over het opgenomen geboorteverlof bevestigt dat u de eerste week uit artikel 4:2 Wazo daadwerkelijk heeft genoten. UWV vraagt die bevestiging op voordat de uitkering wordt toegekend, dus staat zij al in de aanvraag zelf.
• De machtiging aan de werkgever regelt dat hij de uitkering namens u bij UWV aanvraagt en legt vast of het bedrag aan hem of aan u wordt uitbetaald.
• Een voorbehoud voor vervroegde of vertraagde bevalling koppelt alle data aan de werkelijke geboortedatum. Daarmee blijft de aanvraag geldig als het kind eerder of later komt.

Cao-aanvullingen vormen de belangrijkste variabele. De wet garandeert 70 procent van het dagloon, maar veel collectieve arbeidsovereenkomsten vullen dat aan tot het volledige salaris, soms alleen voor de eerste weken. Lees die verlofparagraaf voordat u het aantal weken vaststelt, want zo'n aanvulling verandert de afweging tussen aaneengesloten en gespreid opnemen.

Ambtenaren vallen sinds de normalisering van de ambtelijke rechtspositie onder dezelfde bepalingen van de Wazo als werknemers in de private sector. Voor militaire ambtenaren geldt een uitzondering: artikel 4:3 Wazo laat toe dat het verlof niet aanvangt of wordt onderbroken bij een zo zwaarwegend dienstbelang dat het belang van de betrokkene moet wijken, met een tijdvak van maximaal negen maanden na de bevalling. Het recht vervalt niet, het verschuift.

Oproepkrachten en werknemers met een wisselende arbeidsduur lopen aan tegen de vraag wat de wekelijkse arbeidsduur precies is. Bij een fluctuerend rooster telt de gemiddelde omvang van de arbeid, en het dagloon volgt uit het sociaalverzekeringsloon over het refertejaar. Leg uw gewerkte uren van de voorafgaande maanden vast voordat u de aanvraag indient, omdat correctie achteraf zelden soepel verloopt. Werkgevers met terugkerende discussie zetten die rekenmethode beter in hun personeelshandboek conform titel 7.10 BW en Arbowet.

Directeuren-grootaandeelhouder, alfahulpen en particuliere huishoudelijke hulpen nemen een aparte positie in. Het verlofrecht blijft bestaan, maar de uitkering van artikel 4:2b Wazo is voorbehouden aan wie verzekerd is voor de Ziektewet. Wie daarbuiten valt, houdt de verlofweken maar mist de vergoeding, en de aanvraag verloopt via een ander formulier dan het werkgeversportaal.

U begint met de keuze of u alleen het geboorteverlof aanvraagt of beide verlofvormen in één brief bundelt. Vervolgens vult u de gegevens van uw werkgever in, uw functie, de arbeidsduur per week en de geboortedatum of de uitgerekende datum. Daaruit volgt hoeveel verlofuren u heeft en hoeveel hele weken aanvullend verlof binnen de zesmaandstermijn resteren. Daarna kiest u de spreiding: aaneengesloten, in blokken van een week, of één vaste vrije dag per week gedurende een langere periode. Het document formuleert die keuze in de bewoordingen van artikel 4:3 lid 2 Wazo, zodat de melding aan de wettelijke inhoudseisen voldoet.

In de laatste stap verklaart u dat de standaardweek is opgenomen en machtigt u uw werkgever om de uitkering bij UWV aan te vragen. U ontvangt het bestand in Word en PDF, ondertekent het en stuurt het naar uw leidinggevende en de personeelsadministratie. Andere modellen rond arbeid en gezin staan in het volledige overzicht van Nederlandse documentmodellen.

De klassieker is de mondelinge melding. U zegt in de wandelgangen dat u een paar weken vrij neemt, uw leidinggevende knikt, en drie maanden later blijkt dat er nooit iets bij UWV is aangevraagd. De wet eist een schriftelijke of elektronische melding, en dat is geen formaliteit: het is uw bewijs. Even schadelijk is het aanvragen van aanvullend verlof zonder dat de eerste week uit artikel 4:2 is opgenomen, want UWV wijst zo'n aanvraag af. Een derde fout betreft de spreiding: wie alleen "vijf weken" schrijft zonder aan te geven hoe die over het halfjaar vallen, geeft de werkgever ruimte om zelf in te vullen.

De zesmaandstermijn van artikel 4:2a Wazo is fataal. Verlof dat na die grens valt, bestaat niet meer, ook niet met instemming van de werkgever. Let daarnaast op de termijn van artikel 4:2c: vraagt uw werkgever de uitkering te laat aan, dan verliest u geld dat u niet terughaalt. Reageert hij niet en dreigt een termijn te verlopen, stel hem dan schriftelijk in gebreke met een ingebrekestelling volgens artikel 6:82 BW. Tot slot: laat geen vakantiedagen afboeken voor verlofuren die u wettelijk toekomen.

Hoeveel weken verlof krijg ik als partner in totaal na de geboorte?

Maximaal zes weken. De eerste week volgt uit artikel 4:2 Wazo, is gelijk aan eenmaal uw wekelijkse arbeidsduur, wordt volledig doorbetaald door uw werkgever en moet binnen vier weken na de bevalling worden opgenomen. Daarna volgen maximaal vijf weken aanvullend geboorteverlof uit artikel 4:2a Wazo, op te nemen binnen zes maanden en betaald door UWV. Minder mag, maar altijd in hele weken.

Wanneer moet ik de aanvraag geboorteverlof indienen bij mijn werkgever?

Ten minste vier weken vóór de gewenste ingangsdatum, schriftelijk of elektronisch, met vermelding van de periode, het aantal hele weken en de spreiding. Dat volgt uit artikel 4:3 lid 2 Wazo. Omdat de bevallingsdatum zelden precies uitkomt, mag u de ingangsdatum koppelen aan de werkelijke geboorte en de aanvraag al tijdens de zwangerschap versturen. Is tijdig melden onmogelijk, dan meldt u het verlof zo spoedig mogelijk en behoudt u uw recht.

Is dit model geldig als officiële verlofmelding?

Ja. Het model volgt de inhoudseisen van artikel 4:3 Wazo en bevat alles wat uw werkgever en UWV nodig hebben om verlof en uitkering te verwerken. Een verlofmelding hoeft niet notarieel te zijn; de wet stelt alleen eisen aan vorm en inhoud. Bewaar een kopie met verzenddatum. Werkgevers vinden bij de modellen voor bedrijfsbeheer en personeelszaken de bijbehorende bevestigingsbrief.

Mag mijn werkgever het aanvullend geboorteverlof weigeren?

Nee. Het gaat om een wettelijk recht, geen verzoek. Hij kan alleen de spreiding wijzigen wanneer een zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang zich tegen uw voorstel verzet, na overleg en uiterlijk vier weken vóór de ingangsdatum (artikel 4:3 lid 4 Wazo). Daarbij moet hij concreet maken welke invulling wel haalbaar is. Rechters toetsen dat streng: de enkele stelling dat uw afwezigheid ongelegen komt, houdt geen stand.

Krijg ik mijn volledige salaris tijdens het aanvullend geboorteverlof?

Niet automatisch. De uitkering bedraagt 70 procent van uw dagloon, begrensd op 70 procent van het maximumdagloon, waardoor hogere inkomens naar verhouding meer inleveren. Veel cao's vullen dat aan tot het volledige salaris. Tijdens de eerste week loopt uw loon wel volledig door, want die komt voor rekening van de werkgever. Uw pensioenopbouw en de opbouw van vakantiedagen lopen tijdens beide verlofvormen gewoon door.

In welk bestandsformaat ontvang ik dit document?

U ontvangt de aanvraag in Word en in PDF. Het Word-bestand gebruikt u om de tekst aan uw situatie aan te passen, bijvoorbeeld om een cao-artikel toe te voegen of het spreidingsschema te verfijnen. De PDF is de versie die u ondertekend verstuurt en bewaart, omdat dat formaat de opmaak vastlegt en veel personeelsafdelingen daarom uitdrukkelijk om een PDF vragen.

Kan ik geboorteverlof combineren met betaald ouderschapsverlof?

Ja, en voor veel partners is dat de logische vervolgstap. Na de zes weken geboorteverlof geeft hoofdstuk 6 van de Wazo recht op ouderschapsverlof van 26 maal de wekelijkse arbeidsduur tot het kind acht jaar wordt, waarvan negen weken tegen 70 procent van het dagloon worden uitgekeerd als u ze in het eerste levensjaar opneemt. Dat verlof vraagt u apart aan, met een eigen melding en UWV-procedure. Plan beide in samenhang, want de betaalde weken zijn niet overdraagbaar.