Koopovereenkomst pup of kitten | Art. 7:17 en 3:2a BW

Juridisch is de verkoop van een jong dier een gewone koop in de zin van artikel 7:1 BW. Artikel 3:2a BW bepaalt dat dieren geen zaken zijn, maar verklaart de regels over zaken toch van toepassing, met inachtneming van de beperkingen die uit wetgeving en ongeschreven recht voortvloeien. Het koopregime van titel 7.1 BW geldt dus volledig.

De koopovereenkomst is vormvrij, dus een mondelinge afspraak aan de keukentafel bindt partijen evengoed. Een ondertekende onderhandse akte levert echter dwingend bewijs op tegen degene die heeft getekend (artikel 157 lid 2 Rv), en bij een dier dat drie maanden later een erfelijke afwijking toont, draait alles om bewijs. Beslissend is het onderscheid met de consumentenkoop van artikel 7:5 BW: verkoopt een fokker in de uitoefening van een beroep of bedrijf aan een consument, dan geldt dwingend consumentenrecht. Tussen twee particulieren is de conformiteitsregeling regelend recht en bepaalt het koopcontract zelf hoe ver de garantie van de verkoper reikt. Dezelfde opbouw kent ons modelcontract voor de verkoop van een tweedehands auto, al vraagt een levend dier om andere waarborgen dan een kenteken.

De kern is artikel 7:17 BW. Het dier moet bij aflevering de eigenschappen bezitten die nodig zijn voor een normaal gebruik als gezelschapsdier, en die voor een bijzonder gebruik dat bij de overeenkomst is voorzien, zoals fokken of tentoonstellen. Op een afwijking die de koper bij het sluiten kende of redelijkerwijs kon kennen, kan hij zich niet beroepen (artikel 7:17 lid 5 BW). Daartegenover staat een zware mededelingsplicht van de verkoper: wie inlichtingen had moeten geven, kan volgens de Hoge Raad in het algemeen niet aanvoeren dat de koper zijn onderzoeksplicht verzaakte (HR 16 juni 2000, ECLI:NL:HR:2000:AA6237, gewezen bij dwaling). Bij non-conformiteit kan de koper herstel vragen, in de praktijk dierenartsbehandeling (artikel 7:21 BW), de koop ontbinden (artikel 6:265 BW) of schadevergoeding vorderen (artikel 6:74 BW).

Het verschil tussen particulier en fokker zit vooral in de bewijslast. Bij een consumentenkoop wordt vermoed dat een afwijking die zich binnen een jaar na aflevering openbaart, al bij aflevering bestond, tenzij de verkoper het tegendeel aantoont of het vermoeden onverenigbaar is met de aard van het dier of van de afwijking (artikel 7:18a lid 2 BW). Een wetsvoorstel om die termijn voor levende dieren terug te brengen naar zes maanden, verwierp de Tweede Kamer op 28 januari 2025. Tussen particulieren bestaat zo'n vermoeden niet: de koper moet zelf bewijzen dat het gebrek er op de dag van aflevering al was. Hoe dat uitpakt, toont Rb. Rotterdam 26 juni 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:8963: koper en verkoper waren vóór de verkoop samen bij de dierenarts geweest, die niets vond, en de latere stukken beschreven alleen rasgebonden klachten. De vorderingen strandden.

Naast het privaatrecht gelden de Wet dieren en het Besluit houders van dieren. Artikel 1.20 van dat besluit verbiedt pups en kittens vóór zeven weken van het moederdier te scheiden en artikel 3.4 stelt eisen aan het fokken. Voor honden geldt sinds 2013 een chipplicht, per 1 november 2021 aangescherpt met een paspoortplicht en registratie op UBN. De uitleg van de Rijksoverheid over het chippen en registreren van een hond vat die verplichtingen samen.

Het meest voorkomende geval is het eenmalige nestje: uw teef of poes heeft jongen gekregen en die gaan via een advertentie naar kopers die u niet kent. Vaak wordt al na een paar weken gereserveerd met een aanbetaling, terwijl het dier pas na zeven weken mag vertrekken. Juist die tussenperiode verdient een schriftelijk koopcontract. Overlijdt het dier vóór de ophaaldatum, dan is dat voor risico van de verkoper (artikel 7:10 BW): de koper kan ontbinden en krijgt de aanbetaling terug. Een tweede scenario is de herplaatsing van een volwassen hond of kat bij een verhuizing of allergie, met meer nadruk op gedrag, medische voorgeschiedenis en eventuele bijtincidenten.

Twee randgevallen vragen om een andere aanpak. De RVO ziet meer dan twintig verkochte of gefokte honden of katten per jaar als indicatie voor bedrijfsmatigheid, met een bedrijfsmatig UBN en een bewijs van vakbekwaamheid. Die drempel is publiekrechtelijk: voor het BW telt of u als ondernemer handelt, wat ook met minder nesten kan. Is er sprake van een consumentenkoop, dan horen algemene voorwaarden voor uw fokkerij of cattery bij de verkoop. Geeft u het dier zonder tegenprestatie weg, dan is er geen koop maar een schenking, met een eigen regime in titel 7.3 BW.

• De identificatie van het dier omvat soort, ras, geslacht, geboortedatum en kleur, maar vooral het chipnummer (bij een ISO-chip vijftien cijfers), het nummer van het EU-dierenpaspoort en het UBN van de fokker. In de Rotterdamse zaak zorgden twee paspoorten met verschillende geboortedata voor ernstige twijfel over de herkomst.
• De gezondheidsverklaring noemt vaccinaties, ontworming, de datum van de laatste dierenartscontrole en alle bekende aandoeningen, inclusief de screeningsuitslagen van de ouderdieren, zoals HD- en ED-scores bij honden of PKD- en HCM-tests bij katten. Wat hier staat, kan de koper later niet als verrassing opvoeren.
• De garantieregeling bepaalt voor welke aandoeningen en hoe lang de verkoper instaat, en welke route de koper volgt: schriftelijke melding, dierenartsverklaring en daarna een keuze tussen behandeling op kosten van de verkoper of terugname. De melding zelf doet u met een klachtbrief wegens non-conformiteit.
• De koopprijs en aanbetaling worden gekoppeld aan de ophaaldatum, met de afspraak dat de aanbetaling wordt verrekend en terugkomt als het dier vóór aflevering overlijdt. Bij betaling in termijnen kan de verkoper zich de eigendom voorbehouden tot de laatste betaling (artikel 3:92 BW); het model regelt dan ook wie instaat voor schade die het dier in die periode aanricht.
• De terugnameregeling geeft de verkoper een voorkeursrecht als de koper het dier niet langer kan houden, tegen een vooraf bepaalde terugnameprijs. Een boetebeding bij doorverkoop zonder voorafgaande aanbieding is toegestaan (artikel 6:91 BW), maar de rechter kan die boete matigen (artikel 6:94 BW).
• De aflevering en het risico worden op dag en uur vastgelegd. Vanaf dat moment draagt de koper het risico en is hij in de regel als bezitter aansprakelijk voor schade die het dier aanricht (artikel 6:179 BW).

Pups vallen onder het stelsel van identificatie en registratie van honden. De fokker laat elke pup binnen zeven weken na de geboorte chippen, regelt in dezelfde termijn een EU-dierenpaspoort en registreert de pup op zijn UBN, ook als het om een eenmalig nestje gaat. Een hond zonder chip, registratie en paspoort mag niet van eigenaar wisselen, en ook de koper van zo'n hond is strafbaar. Na de koop zet de nieuwe houder de registratie binnen veertien dagen op zijn eigen naam. Herplaatst u een volwassen hond die u al vóór 1 november 2021 had, dan heeft hij bij de eigendomswisseling alsnog een paspoort nodig.

Kittens kennen een eigen regime. De overheid heeft een landelijke chip- en registratieplicht voor katten aangekondigd; ons model maakt chippen en registreren vóór de overdracht hoe dan ook tot contractuele verplichting. Daarnaast geldt een houdverbod (artikel 3.33 Besluit houders van dieren): een kat met vouworen of een naaktkat die op of na 1 januari 2026 is geboren, mag in Nederland niet worden gehouden. Het overgangsrecht van artikel 3.35 ziet op katten die al vóór die datum werden gehouden en aantoonbaar gechipt zijn; of zo'n kat nog van eigenaar mag wisselen, laat u vooraf bij de RVO toetsen. Een koop in strijd met het verbod loopt het risico nietig te zijn (artikel 3:40 BW), en een dier dat de koper niet legaal mag houden, is bovendien in de regel niet conform.

Rasdieren met stamboom vragen om een heldere afspraak over de stamboom zelf. Voor honden registreert de Raad van Beheer stamboompups in het Nederlands Honden Stamboek; voor katten doet een stamboekhoudende vereniging dat. Wordt de stamboom nagezonden, dan noemt de koopovereenkomst een uiterste termijn. Wilt u met het dier fokken of exposeren, laat dat dan uitdrukkelijk opnemen, want alleen een voorzien bijzonder gebruik telt mee onder artikel 7:17 lid 2 BW.

Dieren uit het buitenland mogen pas vanaf vijftien weken Nederland in, vanwege de rabiësvaccinatie op twaalf weken en de wachttijd van 21 dagen daarna. Een geïmporteerde hond moet al vóór aankomst gechipt zijn en binnen twee weken door een dierenarts worden geregistreerd. Koopt u van een particulier in het buitenland, dan beheerst zonder rechtskeuze het recht van zijn land de koop (artikel 4 lid 1 sub a Rome I-Verordening). Ons model bevat daarom een keuze voor Nederlands recht.

U begint met twee keuzes die de rest van het document bepalen: gaat het om een hond of een kat, en verkoopt u als particulier of als fokker. Bij een pup komen het UBN en de registratiegegevens aan bod, en bij een fokker die aan een consument verkoopt houdt het model rekening met het dwingende consumentenrecht. Daarna neemt u de gegevens van het dier letterlijk over uit het EU-dierenpaspoort, gevolgd door de gezondheidsverklaring en de screeningsuitslagen van de ouders. Vervolgens kiest u de duur en reikwijdte van de garantie, legt u aanbetaling en ophaaldatum vast en bepaalt u of er een terugnameregeling met voorkeursrecht komt. Beide partijen ondertekenen de koopovereenkomst in tweevoud, met een kopie van het paspoort en het laatste dierenartsrapport als bijlage.

De duurste fout is een overdracht zonder vastgelegde gezondheidstoestand. Geen dierenartscontrole, geen gezondheidsverklaring, alleen een appbericht met "alles prima": bij een latere claim staat woord tegen woord, en tussen particulieren verliest meestal degene die moet bewijzen. De Rotterdamse uitspraak laat zien dat een gezamenlijke controle vlak voor de verkoop vooral de verkoper beschermt. Een tweede klassieker is het verzwijgen van bekende problemen bij de ouderdieren in de hoop dat een exoneratieclausule de schade beperkt. Wie bewust zwijgt, kan zich niet op zo'n clausule beroepen (artikel 6:248 lid 2 BW) en riskeert vernietiging wegens bedrog of dwaling (artikelen 3:44 lid 3 en 6:228 BW).

Aan de kant van de koper gaat het vaak mis met de timing. Wie maanden wacht met klagen omdat hij het dier eerst zelf laat behandelen, loopt vast op de klachtplicht van artikel 7:23 BW en geeft de verkoper bovendien een argument om de dierenartskosten te betwisten. Wie direct ontbindt terwijl behandeling nog mogelijk is, slaat het verzuim over: stuur eerst een ingebrekestelling met een redelijke hersteltermijn. En een terugnameregeling die alleen zegt dat de fokker het dier "bij problemen" terugneemt, is nauwelijks af te dwingen, omdat niemand weet wat problemen zijn.

Is een koopovereenkomst voor een pup of kitten juridisch bindend?

Ja. Een koop komt tot stand door aanbod en aanvaarding (artikel 6:217 BW) en is vormvrij, dus ook zonder notaris of registratie bindt het contract beide partijen. De ondertekende versie levert als onderhandse akte dwingend bewijs op tegen elke partij die heeft getekend, behoudens tegenbewijs (artikel 157 lid 2 Rv). Een volmacht om het dier door een ander te laten ophalen vindt u bij de overige modellen voor dagelijkse juridische zaken.

In welk formaat ontvang ik het koopcontract?

U downloadt het document direct als Word en als PDF. Het Word-bestand gebruikt u om bepalingen aan te vullen, bijvoorbeeld over socialisatie, voeding of een toekomstige castratie. Het PDF-bestand drukt u af om bij de overdracht te ondertekenen, waarna beide partijen een getekend origineel bewaren. Zoekt u een ander document rond de koop, zoals een schuldbekentenis voor een restbetaling, kijk dan in het complete overzicht van onze juridische modellen.

Binnen welke termijn moet ik klagen als het dier ziek blijkt?

Binnen bekwame tijd nadat u het gebrek ontdekte of had moeten ontdekken (artikel 7:23 lid 1 BW). Een vaste termijn bestaat niet: de rechter weegt alle omstandigheden, waaronder het nadeel dat de verkoper door een late melding lijdt (HR 29 juni 2007, ECLI:NL:HR:2007:AZ7617). Koopt u als consument van een fokker, dan is melding binnen twee maanden tijdig, gerekend vanaf het moment dat u het gebrek daadwerkelijk ontdekte (HR 15 februari 2019, ECLI:NL:HR:2019:228, over een paard). Daarna verjaart uw vordering in twee jaar (artikel 7:23 lid 2 BW). Klaag schriftelijk en direct na de diagnose.

Mag ik als particuliere verkoper elke garantie uitsluiten?

Grotendeels wel, omdat de conformiteitsregeling tussen particulieren regelend recht is. U kunt opnemen dat het dier is verkocht zoals bezichtigd en dat de garantie beperkt blijft tot de gezondheidsverklaring. Voor aandoeningen die u kende en verzweeg werkt die uitsluiting niet, omdat een beroep erop dan naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is (artikel 6:248 lid 2 BW). Een fokker die aan een consument verkoopt, kan niet ten nadele van de koper van de wettelijke conformiteitsregels afwijken (artikel 7:6 BW).

Mag een puppy of kitten jonger dan zeven weken worden meegegeven?

Nee. Artikel 1.20 Besluit houders van dieren verbiedt honden en katten van het moederdier te scheiden voordat ze zeven weken oud zijn, tenzij dat in het belang van het jong of het moederdier is. Eerder reserveren met een aanbetaling mag wel, zolang de ophaaldatum na die grens ligt. Voor dieren uit het buitenland geldt in de praktijk een minimumleeftijd van vijftien weken vanwege de rabiësvaccinatie. Op de naleving houden de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming en de NVWA toezicht.

Is een terugnameregeling afdwingbaar als de koper het dier doorverkoopt?

Tussen u en de koper wel: een voorkeursrecht is een gewone contractuele verplichting, en schending levert schadevergoeding op of een verbeurde boete, die dan in beginsel in de plaats van schadevergoeding treedt (artikel 6:92 BW). Tegenover de nieuwe eigenaar werkt het beding niet, want die heeft niets getekend. Een kettingbeding verkleint dat risico. Houd de boete redelijk, want de rechter kan haar matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (artikel 6:94 BW).