Geheimhoudingsovereenkomst | Wbb en art. 6:91 BW model

Juridisch is de geheimhoudingsovereenkomst een gewone obligatoire overeenkomst in de zin van artikel 6:213 BW: partijen leggen wederzijdse verbintenissen vast, hier vooral een verplichting om iets na te laten. De wet kent geen apart contracttype "NDA" en stelt geen vormvereisten. Een mondelinge afspraak is geldig, maar wie haar wil afdwingen loopt vast op de bewijslast van artikel 150 Rv. Vandaar de schriftelijke vorm. Twee varianten bestaan naast elkaar. Bij de eenzijdige geheimhoudingsovereenkomst deelt één partij informatie en bindt alleen de ontvanger zich, wat past bij een sollicitant of een offrerende leverancier. Bij de wederkerige variant wisselen beide partijen stukken uit en gelden de verplichtingen over en weer, zoals bij een fusiebespreking.

Verwar het document niet met bedingen die er dicht tegenaan liggen. Een concurrentiebeding uit artikel 7:653 BW verbiedt een werknemer na het dienstverband soortgelijk werk te verrichten en wordt streng getoetst; geheimhouding raakt alleen het gebruik en de openbaarmaking van informatie en mag veel langer doorlopen. Een verwerkersovereenkomst op grond van artikel 28 AVG regelt de verwerking van persoonsgegevens en vervangt de NDA niet: wie klantdata deelt, heeft beide documenten nodig. Een geheimhoudingsbeding in de algemene voorwaarden dekt meestal alleen de uitvoeringsfase, niet de verkennende gesprekken daarvóór.

Tot 2018 rustte de bescherming van bedrijfsgeheimen op de onrechtmatige daad van artikel 6:162 BW, op het contractenrecht en op artikel 273 Sr, dat het opzettelijk bekendmaken van bedrijfsgeheimen strafbaar stelt. Met de Wet bescherming bedrijfsgeheimen (Wbb), de uitvoering van Richtlijn (EU) 2016/943, kwam daar een eigen regime bij. Artikel 1 Wbb stelt drie cumulatieve eisen: de informatie is niet algemeen bekend of gemakkelijk toegankelijk binnen de betrokken kringen, zij ontleent handelswaarde aan het feit dat zij geheim is, en degene die er rechtmatig over beschikt heeft redelijke maatregelen getroffen om haar geheim te houden. Die derde eis maakt de geheimhoudingsovereenkomst tot een voorwaarde voor bescherming, niet tot een formaliteit achteraf. Wie een prototype of een prijsopbouw deelt zonder schriftelijke afspraak, riskeert dat de rechter oordeelt dat er van een bedrijfsgeheim geen sprake was.

De handhaving loopt via hoofdstuk 3 Wbb en via een aparte titel in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (artikel 1019ia Rv en verder), die ook maatregelen kent om het geheim tijdens de procedure zelf vertrouwelijk te houden. Het boetebeding zelf staat in artikel 6:91 BW en verder, waarbij artikel 6:92 lid 2 BW bepaalt dat de boete in de plaats treedt van schadevergoeding tenzij partijen anders afspreken, en artikel 6:94 BW de rechter de bevoegdheid geeft te matigen wanneer de billijkheid dat klaarblijkelijk eist. Daarnaast blijft artikel 17h van de Wet bescherming klokkenluiders overeind: elk beding dat het melden van een vermoeden van een misstand beperkt, is in zoverre nietig. De wettekst zelf staat in de publicatie van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen in Staatsblad 2018, 369, en de NDA hoort thuis in elk pakket contractmodellen voor bedrijfsbeheer.

De klassieke aanleiding is een gesprek dat nog nergens toe verplicht. Een investeerder wil uw marges zien, een koper vraagt om het klantenbestand, een leverancier moet uw tekeningen inzien om te kunnen offreren: telkens geeft u informatie weg voordat er een contract ligt dat u beschermt. Teken de geheimhouding dus vóórdat de eerste bijlage per e-mail vertrekt. Bij een overname hoort de NDA bij dezelfde eerste set stukken als de intentieverklaring en de documenten voor het oprichten en structureren van een onderneming.

Daarnaast is er de doorlopende samenwerking. Een zzp'er die uw broncode beheert, een bureau dat uw campagnedata verwerkt, een productiepartner die uw receptuur kent: zij hebben allemaal een geheimhoudingsverklaring nodig die de opdracht overleeft. Twee gevallen worden stelselmatig vergeten. Het eerste is de sollicitatieprocedure voor senior functies, waarin kandidaten de roadmap of omzetcijfers zien terwijl er nog geen arbeidsovereenkomst bestaat. De tweede is de meekijkende buitenstaander zonder eigen contract: de stagiair, de externe boekhouder, de adviseur van de bank. Zonder handtekening bestaat tegenover hen geen contractuele geheimhoudingsplicht, en dan rest alleen de moeizame weg van de onrechtmatige daad.

• De definitie van vertrouwelijke informatie is toegesneden op wat u werkelijk deelt: financiële gegevens, broncode, receptuur, klantenlijsten en onderhandelingsstukken worden apart benoemd, met de mogelijkheid documenten als vertrouwelijk te markeren. Een definitie die alles omvat, beschermt in de praktijk niets.
• De doelbinding bepaalt waarvoor de ontvanger de informatie wél mag gebruiken, bijvoorbeeld alleen voor de beoordeling van een samenwerking. Zonder die clausule mag uw wederpartij de gegevens intern benutten zolang zij niets doorvertelt.
• De uitzonderingen op de geheimhouding dekken informatie die al openbaar was, die de ontvanger zelfstandig ontwikkelde of die hij wettelijk moet verstrekken. Ook de melding van een misstand valt hieronder, zodat het beding niet botst met de Wet bescherming klokkenluiders.
• De looptijd en nawerking worden apart geregeld voor de samenwerking en voor de periode daarna, met een concrete termijn in jaren.
• Het boetebeding noemt een vast bedrag per overtreding en een bedrag per dag dat zij voortduurt, onmiddellijk opeisbaar zonder ingebrekestelling. Het model wijkt af van artikel 6:92 lid 2 BW, zodat u naast de boete ook de werkelijke schade kunt vorderen.
• De teruggave en vernietiging van gegevensdragers verplicht de ontvanger alle stukken en kopieën terug te geven of aantoonbaar te wissen, inclusief back-ups en gedeelde mappen. Rechtskeuze en forumkeuze sluiten het model af, met een dwangsom op grond van artikel 611a Rv.

Werknemers. In een arbeidsverhouding gelden extra spelregels voor de boete. Artikel 7:650 BW eist dat het beding schriftelijk is aangegaan, dat de overtreden voorschriften en het bedrag worden genoemd en dat de bestemming van de boete nauwkeurig wordt vermeld, waarbij die niet aan de werkgever zelf ten goede mag komen. Van de leden 3 tot en met 5 mag schriftelijk worden afgeweken bij werknemers die boven het minimumloon verdienen. Let ook op artikel 7:651 BW: boete en schadevergoeding voor hetzelfde feit tegelijk vorderen is verboden, en zo'n beding is nietig. Sinds HR 4 april 2003 (Ghisyawan/LAN-Alyst) geldt dit niet voor het concurrentiebeding, maar voor het geheimhoudingsbeding is dat nooit uitgemaakt. Neem de afwijking dus expliciet op. Schending levert bovendien een dringende reden voor ontslag op staande voet op grond van artikel 7:678 lid 2 sub i BW.

Zzp'ers en opdrachtnemers. Hier gelden de arbeidsrechtelijke beperkingen niet en heeft u contractsvrijheid binnen artikel 6:91 BW. Het risico zit elders: een boete die wanverhouding vertoont met het honorarium nodigt uit tot matiging op grond van artikel 6:94 BW. Stem het bedrag af op de waarde van de informatie, niet op de opdrachtsom.

Overnames en due diligence. Bij een boekenonderzoek stroomt alles naar de koper, van personeelsdossiers tot taxaties en vastgoedcontracten en huurmodellen. Neem een verbod op om betrokken werknemers en klanten te benaderen, en beperk de toegang tot de dataroom bij naam.

Bestuurders van verenigingen en stichtingen. Bestuurders en commissieleden krijgen ledenlijsten, donateursgegevens en soms tuchtdossiers onder ogen. Een geheimhoudingsverklaring naast het huishoudelijk reglement en de statuten van uw vereniging voorkomt discussie zodra iemand aftreedt.

Buitenlandse wederpartijen. Een rechtskeuze voor Nederlands recht is prima, maar buiten de Europese Unie moet een Nederlands vonnis alsnog erkend worden. Vraag daar om een escrow of bankgarantie in plaats van te vertrouwen op een boete die u ter plaatse niet kunt innen.

U begint met de vraag of de geheimhouding eenzijdig of wederkerig is, want die keuze bepaalt de opbouw van de hele tekst. Daarna vult u de partijgegevens in, inclusief KvK-nummer en vestigingsadres, en geeft u aan of de ondertekenaar een rechtspersoon vertegenwoordigt. De volgende stap is de omschrijving van het doel: een overnametraject, een offerteronde, een softwareopdracht of een dienstverband. Het model past de definitie en de uitzonderingen daarop aan die context aan. Vervolgens kiest u de looptijd en de nawerking, stelt u de boete en de dagboete vast en wijst u de bevoegde rechtbank aan. Bij een arbeidsrelatie voegt het model de afwijking van artikel 7:650 BW toe. Loop de gegenereerde tekst één keer door met de stukken die u daadwerkelijk gaat delen ernaast, want de definitie moet die stukken dekken. Daarna downloadt u het document in Word om te redigeren of in PDF om direct te laten ondertekenen.

De meest voorkomende fout is de allesomvattende definitie. "Alle informatie die tijdens de samenwerking wordt uitgewisseld" klinkt veilig, maar een rechter die moet vaststellen of uw wederpartij iets geheims lekte heeft niets aan die formulering, en zij ondergraaft uw bewijs dat u redelijke maatregelen trof in de zin van artikel 1 Wbb. Een tweede klassieker is de onbepaalde looptijd zonder onderbouwing, die bij een leveranciersrelatie snel als onredelijk bezwarend geldt. Fout drie zit in het boetebeding: wie vergeet af te wijken van artikel 6:92 lid 2 BW, ontdekt pas bij de dagvaarding dat de boete de enige vergoeding is die hij kan claimen, ook als de schade een veelvoud bedraagt.

De laatste twee fouten kosten het meeste geld. In arbeidsverhoudingen wordt de schriftelijke afwijking van artikel 7:650 BW stelselmatig overgeslagen, met een nietig boetebeding als resultaat, en cumuleert het beding boete en schadevergoeding in strijd met artikel 7:651 BW. En een geheimhoudingsplicht is op grond van artikel 17h Wbk nietig voor zover zij het melden van een misstand blokkeert. Combineer de NDA daarom met een tijdige ingebrekestelling uit de modellen voor dagelijkse juridische zaken zodra u een overtreding vaststelt.