De rechtsgrond staat in de herstelwet van 22 januari 1985 houdende sociale bepalingen. Artikel 100ter regelt de volledige schorsing, artikel 102ter de vermindering van de arbeidsprestaties met de helft of met 1/5. Beide artikelen werden ingevoegd door de wet van 17 mei 2019 en gewijzigd door de wet van 22 maart 2026 houdende diverse maatregelen ten gunste van de mantelzorgers, waarvan de bepalingen over het mantelzorgverlof op 1 juli 2026 in werking traden. Het koninklijk besluit van 20 juli 2021, aangepast door het koninklijk besluit van 12 juli 2026, werkt de opname per maand, per twee maanden of per week uit. Het verlof vereist de erkenning van hoofdstuk 3 van de wet van 12 mei 2014 betreffende de erkenning van de mantelzorger, die sociale rechten opent; de algemene erkenning volstaat niet. U vraagt ze aan bij uw ziekenfonds met een verklaring op erewoord, en ze geldt twee jaar, verlengbaar.
Per zorgbehoevende persoon bedraagt het verlof voortaan zes maanden volledige schorsing, twaalf maanden halftijdse vermindering of dertig maanden vermindering met 1/5. Over de hele loopbaan geldt hetzelfde maximum, uitgedrukt als zes maanden schorsing. Bij een combinatie staat één maand schorsing gelijk met twee maanden halftijds of vijf maanden 1/5. Een vermindering is alleen mogelijk als u voltijds werkt; de volledige schorsing staat ook open voor deeltijdse werknemers. Er is geen anciënniteitsvoorwaarde.
De vormvereisten van artikel 100ter, § 4, zijn streng. De kennisgeving is schriftelijk, gebeurt minstens zeven dagen vóór de begindatum (tenzij u schriftelijk een andere termijn afspreekt) en wordt aangetekend verstuurd of overhandigd tegen een duplicaat dat de werkgever ondertekent. Het bewijs van erkenning wordt erbij gevoegd. Vanaf die kennisgeving tot drie maanden na het einde van het verlof geldt de ontslagbescherming van artikel 101. De uitkering vraagt u aan bij de RVA, die de regels samenvat in haar infoblad over het verlof voor mantelzorg. Bent u verbonden aan een exploitatiezetel in Vlaanderen, dan moet uw werkgever voor de sociale betrekkingen het Nederlands gebruiken (decreet van 19 juli 1973, het Septemberdecreet), ook in de akkoordverklaring.