Onbetaald verlof staat nergens uitdrukkelijk geregeld in de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten. De wet kent schorsingsgronden zoals arbeidsongeschiktheid door ziekte of ongeval, en een recht op afwezigheid zonder loon om dwingende redenen van ten hoogste tien werkdagen per jaar, maar geen algemene aanspraak op verlof zonder loon. De FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg vat het samen in zijn overzicht van de schorsingen van de arbeidsovereenkomst door de werknemer: werkgever en werknemer kunnen altijd overeenkomen de overeenkomst tijdelijk te schorsen en bepalen zelf de modaliteiten, de werkgever hoeft geen loon te betalen en de werknemer geniet geen bijzondere bescherming tegen ontslag, zoals die bij tijdskrediet of een thematisch verlof wel bestaat. Een sectorale cao, een ondernemingscao, het arbeidsreglement of uw arbeidsovereenkomst kan wel een eigen regeling bevatten.
De wet schrijft geen vorm voor, maar een geschrift is in de praktijk onmisbaar. Bij een controle aanvaardt de sociale inspectie niet zomaar dat een afwezigheid onbetaald was: de werkgever doet er goed aan te kunnen tonen dat de werknemer zelf om het verlof vroeg, waarom, en dat het akkoord vóór de afwezigheid op papier stond.
Tijdens het verlof blijven de verplichtingen van artikel 17, 3°, van de wet van 3 juli 1978 gelden: u bewaart de geheimen van de onderneming en stelt geen daden van oneerlijke concurrentie. Bent u tewerkgesteld in een exploitatiezetel in het Nederlandse taalgebied, dan moet uw werkgever voor de sociale betrekkingen het Nederlands gebruiken, zoals het Taaldecreet van 19 juli 1973 oplegt, en dat geldt ook voor de akkoordverklaring. Is de werkgever een vennootschap of vzw, dan vermeldt die verklaring onder meer de gegevens van artikel 2:20 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen: naam en rechtsvorm, zetel, ondernemingsnummer en het rechtspersonenregister met de rechtbank van de zetel.
Sociale zekerheid, verzekeringen en voordelen
Voor het wettelijk pensioen staat onbetaald verlof niet op de lijst van gelijkgestelde periodes van de Federale Pensioendienst, zodat die maanden niet meetellen. Bij het ziekenfonds kan een langere afwezigheid gevolgen hebben voor uw uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid en later voor uw terugbetalingen; bespreek dat vóór uw vertrek met uw ziekenfonds. Ook voor de werkloosheidsverzekering tellen die dagen niet als arbeidsdagen. Wordt u ziek tijdens het verlof, dan loopt het verlof door: de eerste schorsing primeert, u krijgt geen gewaarborgd loon en in de regel evenmin een ziekte-uitkering zolang het verlof duurt.
De dagen zonder loon worden niet gelijkgesteld voor de jaarlijkse vakantie, wat u merkt aan minder vakantiedagen en minder vakantiegeld in het volgende jaar. Feestdagen tijdens het verlof worden doorgaans niet betaald, een eindejaarspremie daalt vaak pro rata en maaltijdcheques krijgt u alleen voor effectieve arbeidsprestaties.
Voor de extralegale voordelen bestaat geen vaste regel. Of uw hospitalisatieverzekering doorloopt en wie de premie draagt, staat in de polis. De groepsverzekering volgt het pensioenreglement; stoppen de bijdragen, wat vaak gebeurt, dan kan ook een dekking bij overlijden wegvallen. Houdt u de bedrijfswagen, dan blijft het voordeel van alle aard in de regel belastbaar, ook voor de tijd zonder loon.