De grondslag ligt in artikel 105 van de herstelwet van 22 januari 1985 houdende sociale bepalingen, uitgewerkt door het koninklijk besluit van 29 oktober 1997 tot invoering van een recht op ouderschapsverlof in het kader van de onderbreking van de beroepsloopbaan. Voltijds ouderschapsverlof duurt vier maanden, halftijds acht maanden, een vermindering met een vijfde twintig maanden en een vermindering met een tiende veertig maanden. Voor de drie gedeeltelijke vormen moet u voltijds werken, en de vorm van een tiende vereist altijd het akkoord van uw werkgever. Met dat akkoord kunt u voltijds verlof ook per week opnemen en halftijds verlof per maand.
U moet ten minste twaalf maanden met uw werkgever verbonden zijn geweest in de vijftien maanden vóór de kennisgeving. Het verlof moet ingaan vóór de twaalfde verjaardag van het kind, of vóór de eenentwintigste bij een erkende handicap (ten minste 66 %, of 4 punten in de eerste pijler of 9 punten in de drie pijlers van de medisch-sociale schaal). De programmawet van 18 juli 2025 heeft het recht uitgebreid tot pleegouders in langdurige pleegzorg. De kennisgeving gebeurt ten vroegste drie en ten laatste twee maanden vóór de begindatum, aangetekend of tegen ontvangstbewijs. Alleen bij de basisvormen kan een werkgever de aanvang uitstellen, en enkel wanneer uw afwezigheid de goede werking van de onderneming ernstig zou verstoren. Sinds de omzetting van de Europese richtlijn over werk en privéleven moet hij dat uitstel binnen een maand schriftelijk en omstandig motiveren, bij voltijds verlof met een of meer alternatieven, en gaat het verlof uiterlijk zes maanden na de maand van het uitstel in.
De ontslagbescherming volgt uit artikel 101 van dezelfde herstelwet: een ontslag om een reden die niet vreemd is aan het verlof kost de werkgever een forfaitaire vergoeding van zes maanden brutoloon. De RVA beschrijft de voorwaarden en de procedure op zijn officiële pagina over ouderschapsverlof bij de RVA.